سختی جنگل الیمستان نه فاصله‌اش است نه ارتفاعش؛ ده کیلومتر آخرِ راه است. انشعاب از کیلومتر ۲۰ جادهٔ هراز بعد از آمل می‌خورد، سرِ تابلوی امامزاده لهاش، و از آنجا حدود هفت کیلومتر آسفالتِ باریک و پرپیچ داری تا روستای لهاش و بعدش حدود سه کیلومتر خاکی تا ابتدای مسیر پیاده‌روی. از تهران روی هم حدود ۱۵۰ کیلومتر است، ولی چون هراز کُند و پرترافیک است، سه تا چهار ساعت وقت بگذار.
پاییز بهترین و در عین حال دردسرسازترین فصل اینجاست: رنگ‌ها و مهِ صبحگاهی در اوجشان‌اند، ولی همان سه کیلومتر خاکی بعد از باران گِل میشود.
جنگل الیمستان سر کدام کیلومتر جادهٔ هراز است؟
الیمستان روستایی از بخش مرکزی شهرستان آمل است. اگر از آمل می‌آیی، بیست کیلومتر روی هراز بالا می‌روی و تابلوی امامزاده لهاش را سمت راست می‌بینی. اگر از تهران می‌آیی، همین نقطه تقریباً کیلومتر ۱۴۰ جادهٔ هراز است و باید سمت چپ بپیچی. نقطهٔ انشعاب را از قبل روی نقشه علامت بزن؛ در ترافیک هراز، رد کردن پیچ و دور زدن روی این جاده کار راحتی نیست.
فاصله از تهران را منابع مختلف بین ۱۴۰ تا ۱۵۸ کیلومتر می‌نویسند؛ عدد دقیقش به این بستگی دارد که از کدام نقطهٔ تهران راه بیفتی. چیزی که ثابت است این است: مسافتش کم است، زمانش نه. هراز یک‌بانده و پر از کامیون است و در تعطیلات خیلی بیشتر طول می‌کشد.
هفت کیلومتر باریک و سه کیلومتر خاکی
بعد از انشعاب، جاده آسفالت است ولی عرضش به‌زحمت دو ماشین را جا می‌دهد و پیچ‌هایش تند و پشت‌سرهم‌اند. هفت کیلومترِ اول تو را به روستای لهاش می‌رساند. از لهاش به بعد حدود سه کیلومتر خاکی داری تا اولین ایستگاه مسیر پیاده‌روی.
نکته‌ای که پاییز حیاتی میشود: این سه کیلومتر در ماه‌های سرد سال گِل‌ولای میشود. اینجا فرقی نمی‌کند دیروز باران آمده یا امروز آفتاب است؛ خاکِ جنگلی رطوبت را نگه می‌دارد و شیب هم کمکت نمی‌کند. من قانون ساده‌ای دارم: اگر شب قبل باران آمده، ماشین را در لهاش می‌گذارم و پیاده می‌روم بالا.
یک هشدار دیگر: در تجربه‌هایی که مسافرها اخیراً نوشته‌اند، گاهی از بسته بودن ورودی بعضی روستاهای مسیر هم گفته شده. قبل از راه‌افتادن، از یکی از اقامتگاه‌های هراز یا اهالی لهاش بپرس این هفته وضع ورودی چطور است، تا سه ساعت رانندگی‌ات پشت یک راه‌بند تمام نشود.
سواری ببریم یا شاسی‌بلند؟
جواب صریح: تا روستا با سواری می‌روی، بالاتر از روستا نه.
هفت کیلومتر آسفالت را هر ماشینی می‌رود، فقط باید دنده‌سنگین و آرام بروی. آن سه کیلومتر خاکی داستان دیگری است؛ در یک روز خشکِ اواسط مهر با سواری و سرعت پایین شدنی است، ولی در پاییزِ بارانی توصیه‌اش نمی‌کنم. اکثر منابع محلی هم شاسی‌بلند را پیشنهاد می‌دهند، و دلیلشان همان گِل است، نه سنگلاخ.
اگر شاسی‌بلند نداری، سفرت خراب نمی‌شود — فقط باید زودتر پارک کنی و بیشتر راه بروی. عملاً هم بهتر است: بهترین بخش الیمستان همان قسمتی است که پای پیاده می‌بینی.
پاییز اینجا یعنی مه، نه فقط رنگ
چیزی که الیمستان را از بقیهٔ جنگل‌های اطراف آمل جدا می‌کند، لایه‌لایه بودنش است. در یک مسیر ده کیلومتری از دره تا بالا، از هوای آفتابی به مه غلیظ و بعد به باد سرد می‌رسی. صبح‌ها مه از دره بالا می‌آید و بین درخت‌ها می‌نشیند؛ همان چیزی که همهٔ عکس‌های این جنگل را ساخته است.
بهترین بازه اواسط بهار و اوایل پاییز است. اوایل پاییز یعنی همان نیمهٔ مهر تا اوایل آبان که ارتفاعات رنگ گرفته‌اند ولی هنوز سرمای واقعی نیامده. زمستانش هم زیباست ولی برف‌گیر میشود و بدون تجهیزات و تجربه جای رفتن نیست. اگر نیمهٔ مهر رسیدی و هنوز همه‌چیز سبز بود، یعنی آن سال سرما دیر آمده؛ ترتیب رنگ‌گیری جنگل‌های شمال را در جنگل‌های پاییزی ایران نوشته‌ام.
مه دو رو دارد. روی خوبش عکس‌هاست، روی بدش این است که در مه غلیظ جهت‌یابی توی جنگل واقعاً سخت میشود و هر درخت شبیه درخت قبلی است. اگر روی چمنزارهای بالای الیمستان مه نشست و مسیر را نمی‌شناسی، برگرد پایین به سمت لهاش؛ لجبازی با مه آن بالا، بی‌آنتن، جواب نمی‌دهد.
مسیر پیاده تا امامزاده قاسم
مشهورترین مسیر اینجا جنگل‌پیمایی الیمستان به سمت امامزاده قاسم است که بسته به سرعت و توقف‌هایت یک تا دو ساعت طول می‌کشد و تو را از میان جنگل به چمنزارهای بالای خط درختی می‌رساند. قلهٔ الیمستان بالاتر از همه، حدود ۲۵۱۰ متر است و صعودش دیگر کار یک عصرِ سرپایی نیست.
چیزهایی که باید برداری، چون هیچ‌کدام آن بالا پیدا نمی‌شود:
- آب و خوراکی کل روز. چشمه در مسیر هست ولی روی آن حساب باز نکن.
- کفش چنگ‌دار. برگ خیس روی شیب گِلی از یخ هم لیزتر است.
- یک لایهٔ ضدباد. بالای خط درختی باد می‌آید و دمای آنجا هیچ ربطی به دمای آمل ندارد.
- نقشهٔ آفلاین و پاوربانک. آنتن‌دهی در بیشتر مسیر قطع است.
کمپ بزنیم یا شب برگردیم پایین؟
الیمستان اقامتگاه ندارد. این را صاف بگویم چون خیلی‌ها دنبال «کلبه در الیمستان» می‌گردند و چیزی پیدا نمی‌کنند. انتخابت یا کمپ است یا برگشتن به پایین.
کمپ در چمنزارهای بالا شدنی است، به شرطی که همه‌چیز را ببری و همه‌چیز را برگردانی و حواست به سرمای شب باشد. ولی اگر با خانواده آمده‌ای یا اولین بارت است، منطقی‌ترین کار این است که شب را پایین بمانی و صبحِ زود، همان ساعتی که مه هنوز ننشسته، بالا بروی.
پایین یعنی آمل و روستاهای کنار هراز. کلبه‌ها و ویلاهای جنگلیِ این محدوده را همین پایین می‌بینی؛ هرکدام به انشعاب لهاش نزدیک‌تر باشد، صبحت کوتاه‌تر است:
کلبه‌ها و ویلاهای نزدیک الیمستان
بریم
رزرو آنی(۲۰۹ نظر)۱۰۵ اقامت موفقویلا استخردار آبگرم خانلری (3)خلاصه نظرات مهمانانAIآب استخر گرم و شفافه و تا دریا ۱۰ تا ۱۵ دقیقه راهه؛ میزبان برای چند مهمون صبح نون تازه آورده دم در. در عوض سه‌چهار نفر از سختگیری و حساس بودنش گله کردن.هرشب از۴,۵۵۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۴۵ نظر)۲۱ اقامت موفقویلا لوکس بهارخلاصه نظرات مهمانانAIتو یه کوچه بن‌بست آرومه و تا دریا پنج دقیقه راهه؛ هر اتاق اسپلیت خودش رو داره و وسایل آشپزخونه کامل و نو بوده. فقط اتاق‌خواب‌ها و سرویس طبقه‌ی بالان و چندتا پله داره.هرشب از۴,۲۵۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۱۴ نظر)۶ اقامت موفقویلا دوبلکس چهرهخلاصه نظرات مهمانانAIمنطقه‌اش بکره و آشپزخونه‌ش همه‌چی داره؛ میزبان هم اون‌قدر مرام داشته که وسط شرایط جنگی قیمت رو مناسب نگه داره. از ۷ نفری که موندن، ۵ نفر امتیاز کامل دادن.هرشب از۲,۷۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۲۳ نظر)۱۴ اقامت موفقویلا استخردار آبگرم افق با جکوزی و ایرهاکی و بیلیاردخلاصه نظرات مهمانانAIخونه نوسازه و بیلیارد و ایرهاکی سالن بازی نو و سالمن؛ چند نفر جدا نوشتن ویلا مو به مو همونیه که تو عکس‌ها می‌بینی، تا دریا هم راهی نیست.هرشب از۹,۵۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۲۲ نظر)۱۳ اقامت موفقکلبه جنگلی حاجی باباخلاصه نظرات مهمانانAIکلبه‌ی دوبلکس وسط باغ و جنگله؛ تخت طبقه‌ی بالا ویو داره و محیط شب‌ها ساکت و امنه. میزبان هم امکانات رو کامل مهیا کرده و سریع جواب می‌ده؛ ۱۰ نفر از ۱۳ نفر امتیاز کامل دادن.هرشب از۲,۰۰۰,۰۰۰توماناگر دنبال همان نمای بالای ابر هستی ولی حوصلهٔ جادهٔ خاکی را نداری، فیلبند؛ پشت‌بام مازندران خروجی‌اش در همین حوالیِ هراز است — خروجی چلاو، حدود ۲۵ کیلومتر مانده به آمل — و بیشتر مسیرش آسفالت است، هرچند جاهایی باریک میشود. شب را هر جا ماندی، ساعت صبحانه را با میزبان هماهنگ کن که بتوانی شش صبح راه بیفتی؛ گزینه‌های آمل و هراز را هم میشود با جست‌وجوی اقامتگاه بریم مقایسه کرد.
سوالات متداول
جنگل الیمستان یک‌روزه از تهران می‌ارزد؟
بله، اگر صبح خیلی زود راه بیفتی. رفت و برگشت روی هراز شش تا هشت ساعت رانندگی است و باید چهار پنج ساعت هم برای خودِ جنگل وقت بگذاری. اگر بعد از ساعت نُه صبح راه بیفتی، عملاً فقط رانندگی کرده‌ای.
با اتوبوس یا وسیلهٔ عمومی میشود رفت؟
تا آمل راحت، بعدش نه. اتوبوسهای تهران–آمل از هراز میگذرند و میشود سر انشعاب پیاده شد، ولی آن ده کیلومتر باقیمانده سرویس عمومی ندارد؛ باید از آمل دربست بگیری یا با اهالی لهاش هماهنگ کنی.
الیمستان با بچههای کوچک مناسب است؟
مسیر ماشینرو برای بچهها خستهکننده و پیچدار است و پیادهرویاش شیب واقعی دارد. اگر بچه زیر شش سال داری، پارکهای جنگلی آسفالتِ اطراف آمل و نور انتخاب بهتریاند.
بهار برویم بهتر است یا پاییز؟
بهار سبزتر و کمخطرتر است و اردیبهشتش معرکه؛ پاییز رنگیتر و خلوتتر است ولی جادهٔ خاکیاش گِل دارد. اگر ماشینت سواری است و اولین بارت است، اردیبهشت را انتخاب کن.
عکس: LACIPETO، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0
