تپه‌های شنی مصر حدود ۵۵ کیلومتر و یک ساعت شمال‌غربِ شهر خورند و نخلستان گرمه حدود ۳۵ کیلومتر و نیم ساعت جنوبش. یعنی مصر و گرمه، که اسمشان همیشه با هم می‌آید، در خور و بیابانک دو طرفِ شهر افتاده‌اند و با جاده حدود ۸۴ کیلومتر، یک ساعت و نیم تا یک ساعت و سه ربع، از هم دورند. هرجا بخوابی، نیمهٔ دیگر سفر رانندگی می‌خواهد؛ من شب اول را کنار شن می‌مانم و شب دوم را سمت گرمه.
مصر و گرمه کدام طرف خورند؟
مصر بالای شهر است و گرمه پایینش. برای مصر، از خور حدود ۱۰ کیلومتر جادهٔ جندق را رو به غرب میروی و بعد ۴۳ کیلومتر جادهٔ مصر را رو به شمال؛ روی هم ۵۳ تا ۵۷ کیلومتر و حدود یک ساعت. بیشتر راه آسفالت است و سواری معمولی راحت می‌رسد؛ خاکی فقط تکهٔ آخرِ راهِ بعضی اقامتگاه‌ها و مسیرهای روی تپه است. فرحزاد ۴ کیلومتر جلوتر است.
گرمه ۳۱ تا ۳۵ کیلومتر جنوب خور است، حدود ۳۵ دقیقه. نخلستانش زیر کوه است و چشمهٔ آب‌گرمش، با ماهی‌های دکتر، پولی نمی‌خواهد.
بیشترِ روستاهای کویری دیگرِ خور و بیابانک هم همین سمت‌اند: مهرجان حدود ۱۲ کیلومتری گرمه، ایراج ۴۶ کیلومتری خور و بیاضه، با قلعهٔ خشتی و قنات‌هایش، ۵۵ کیلومتری. گرمه و بیاضه با هم یک صبح را پر می‌کنند.
راستش بار اول من هم خیال می‌کردم گرمه پشت همان تپه‌های مصر است. نیست؛ بینشان باید از خود خور رد شوی.
خود خور، مرکز شرقی‌ترین شهرستان استان اصفهان، وسط این نقشه است، با پمپ‌بنزین، بیمارستان، خودپرداز و چند رستوران. کویر نمک خور، دریاچهٔ نمکیِ فصلیِ حدود ۲ هزار کیلومترمربعی، از حدود ۴۰ کیلومتری شرق شهر شروع میشود و آبشار نمکِ پتاس کنارش است. اینکه شب در هر کدام از دو روستا چه حالی دارد را در روستای مصر و گرمه نوشته‌ام.
شب اول کنار شن، شب دوم سمت نخلستان
برای این همه راه، کمتر از دو شب نمی‌ارزد. اگر برای تپه‌ها آمده‌ای، دست‌کم یک شب را در خود مصر یا فرحزاد بخواب: از در اقامتگاه پا روی شن می‌گذاری، غروب و آسمان شب را بی‌رانندگیِ برگشت داری و سافاری دمِ در سراغت می‌آید. شب دوم را ببر سمت گرمه و مهرجان.
تخت کنار شن گران‌ترینِ منطقه است. مهر ۱۴۰۵ اتاق‌های خود مصر از حدود یک تا ۱۰ میلیون تومان قیمت داشتند و بیشترشان ۲ تا ۴.۵ میلیون بودند؛ فرحزاد ۱.۲ تا ۲.۷ میلیون. روستاهای سمت گرمه ۶۰۰ هزار تا ۱.۸ میلیون می‌گیرند، و جندق، که فقط به کار کسی می‌آید که از جادهٔ دامغان دیروقت می‌رسد، ۳۰۰ تا ۸۰۰ هزار. این‌ها قیمت شروع‌اند و آخر هفته و نوروز بالاتر می‌روند.
خور را هم دست‌کم نگیر، به‌خصوص با سه شب یا بودجهٔ تنگ: وسط نقشه است و چمدان را یک بار باز می‌کنی. بوم‌گردی‌های بافت قدیم خور و لبهٔ نخلستانش شبی حدود ۵۵۰ هزار تا ۳.۳ میلیون توماناند و اگر اتاق هتلی می‌خواهی، هتل سه‌ستارهٔ کویری بالی هم همین‌جاست. بهایش این است که چراغ شهر از ستاره‌ها کم می‌کند، و در آذر و دی، که آفتاب ۱۶:۴۲ تا ۱۶:۵۵ می‌رود، بعد از غروبِ روی تپه ۵۵ کیلومتر را در تاریکی برمی‌گردی.
هر دو خانه در خود خورند: یکی خانه‌ای قاجاری و مرمت‌شده در بافت قدیم، با اینکه «مصر» در اسمش است، و دیگری لب نخلستان شهر، کنار قنات دهزیر. بعضی کارت‌ها نرخ یک نفر را نشان می‌دهند و هر مهمانِ بیشتر جدا حساب میشود؛ ببین عدد برای چند نفر است.
بوم‌گردی‌های خور و بیابانک
بریم
(۲ نظر)۲ اقامت موفقاقامتگاه بوم‌گردی راوي كوير مصر (راوی ۵)خلاصه نظرات مهمانانAIچیزی که هر دو مهمان جدا ازش گفتن، آشپزی میزبان‌هاست و اینکه سنگ تموم می‌ذارن؛ فعلاً فقط دو تا نظر ثبت شده، هر دو با امتیاز کامل.هرشب از۹۵۰,۰۰۰تومان
(۳ نظر)۳ اقامت موفقاقامتگاه بوم‌گردی پایو (سامان)خلاصه نظرات مهمانانAIحال‌وهوای سنتی داره و همونیه که تو مشخصاتش نوشته؛ هنوز فقط ۳ نفر نظر دادن و هر سه راضی بودن.هرشب از۷۰۰,۰۰۰تومان
(۴ نظر)۲ اقامت موفقاقامتگاه بوم‌گردی راوي كوير مصر (راوی ۱)خلاصه نظرات مهمانانAIتنها نظری که ثبت شده از مهمان‌نوازی و اخلاق میزبان گفته و همون یک مهمان اینجا رو پیشنهاد کرده؛ فعلاً برای قضاوت بیشتر، نظر کافی نیست.هرشب از۹۵۰,۰۰۰تومان
(۱ نظر)۱ اقامت موفقاقامتگاه بوم‌گردی پایو (نمکزار)خلاصه نظرات مهمانانAIتا الان فقط یک نفر نظر داده؛ امتیاز کامل داده و بیشتر از همه روی برخورد خود میزبان و حال‌وهوای دلنشین و تمیز جا دست گذاشته.هرشب از۱,۱۰۰,۰۰۰تومانویلا و آپارتمان اینجا تقریباً پیدا نمی‌شود و انتخاب بین خانه‌های خشتیِ بوم‌گردی است، به‌اضافهٔ هتل سنتیِ یه‌تا در بیاضه. اگر اولین بار است در خانهٔ خشتی می‌خوابی، اقامتگاه‌های بوم‌گردی کویری را قبلش بخوان.
تورهای تهران چهارشنبه ساعت ۸ و ۹ شب راه می‌افتند و پنجشنبه صبح به مصر می‌رسند. اقامتگاه‌های آن‌جا هرکدام ۷ تا ۱۵ اتاق دارند و یک اتوبوس بخش بزرگی از یکی را پر می‌کند؛ برای همین شب پنجشنبه کمیاب‌ترین تختِ هفته است. من برای پنجشنبه‌ها و تعطیلی‌های آبان تا اسفند، و نوروز، سه چهار هفته زودتر می‌بندم. وسط هفته چند روز قبل هم معمولاً جا هست، و خور و سمت گرمه دیرتر پر می‌شوند.
دو جادهٔ تهران و میان‌برِ خاکیِ جندق
از تهران، راه کوتاه‌تر از سمنان و دامغان و معلمان به جندق می‌رسد و از آن‌جا به مصر: ۶۴۰ تا ۶۵۰ کیلومتر، ۸ تا ۹ و نیم ساعت. ولی ۲۶۰ کیلومترِ دامغان تا جندق جادهٔ خالیِ بیابان است و باک را باید دامغان پر کنی، و از ۴۰ تا ۴۵ کیلومترِ جندق تا مصر فقط بخشی آسفالت شده.
راه دوم از قم و کاشان و اردستان و نایین و انارک می‌گذرد: حدود ۶۹۵ کیلومتر تا خور و ۷۱۰ تا مصر، ۸ تا ۹ ساعت، با آزادراه بیشتر و بی‌خاکی.
از جندق راه آسفالتی هم به مصر هست، ولی دور: جادهٔ خور را می‌گیری و ۱۰ کیلومتر مانده به شهر می‌پیچی سمت مصر، یعنی حدود ۹۵ کیلومتر به‌اضافهٔ ۴۳ کیلومتر جادهٔ مصر؛ نزدیک ۱۴۰ کیلومتر به‌جای ۴۵. با این دور، کل راه از تهران حدود ۷۴۰ کیلومتر میشود، درازتر از راه نایین.
ماشینت کف‌کوتاه است، بعد از تاریکی می‌رسی یا خاکیِ جندق دلت را لرزاند؟ از همان اول راه نایین را برو.
از اصفهان کار ساده‌تر است: از نایین و انارک و چوپانان، روی جادهٔ دوطرفهٔ آسفالت، ۳۸۵ تا ۴۰۰ کیلومتر و حدود پنج ساعت تا خور؛ از خود نایین ۲۴۳ کیلومتر و حدود سه ساعت. از یزد تا خور ۳۲۷ کیلومتر و حدود چهار ساعت و نیم است، ولی گرمه نزدیک‌تر است: ۲۸۸ کیلومتر، از جادهٔ طبس و بعد رو به شمال از کنار بیاضه. از یزد که می‌آیی، شب اول را سمت گرمه بگذار و شن مصر را برای شب دوم.
برای غروب روز اول روی شن، از تهران پیش از شش صبح راه بیفت.
آب و هوای خور و بیابانک کِی آرام است و تپه‌ها کِی خلوت‌اند؟
باد را ماه تعیین می‌کند و شلوغی را روز هفته. در آذر و دی باد از هر وقت دیگری کمتر است و آسمان صاف‌تر؛ از اسفند باد و گردوخاک بالا می‌گیرد و در فروردین و اردیبهشت روزهای بالای ۳۰ درجه هم زیاد میشود.
تا اوایل آبان هنوز ظهرهای بالای ۳۰ درجه پیش می‌آید؛ شن را برای عصر نگه دار. از حدود ۱۰ آبان تا ۱۰ آذر روزهای خور حدود ۲۰ درجه است و شب‌ها ۸، و در سردترین تکهٔ سال، حدود ۱۰ دی تا ۱۰ بهمن، روزها ۱۳ و شب‌ها ۲ درجه، با رکورد منفی ۱۳.
شلوغی ساده‌تر است: پنجشنبه که اتوبوس‌های تهران رسیده‌اند، تپه‌های مصر پر از سافاری و موتور است و تعطیلی‌ها هم همین.
شنبه تا چهارشنبه را بگیر.
فاطمیهٔ امسال پنجشنبه و جمعه ۲۱ و ۲۲ آبان است. سال ۱۴۰۰ شهرستان پیش از این مناسبت اعلام کرد تورها را راه نمی‌دهد و اقامتگاه‌ها مهمان نمی‌گیرند، هرچند مسافرِ با ماشین شخصی را منع نکرد؛ اگر آن آخر هفته را می‌خواهی، از میزبان بپرس آن دو شب مهمان می‌گیرد یا نه.
سافاری مصر کجا می‌رود و چند درمی‌آید؟
تا تخت عروس می‌رود، دیدگاهی ۱۲ تا ۱۳ کیلومتر آن‌طرفِ فرحزاد، یا چالهٔ نمکیِ سلکنون، نیزار و تخت عباسی، و معمولاً طوری راه می‌افتد که غروب همان‌جا باشی. زمستان پارسال، بسته به ماشین و مدت، حدود یک تا ۵ میلیون تومان خرج داشت. سواری به این‌ها نمی‌رسد و لب روستا می‌ماند؛ بی‌سافاری، کویرت میشود تپه‌های پشت اقامتگاه.
تعرفهٔ رسمی در کار نیست. پارسال شتر ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان بود برای ۱۰ تا ۲۰ دقیقه، و موتور چهارچرخ ۵۰۰ هزار تا ۲ میلیون برای هر ۱۰ دقیقه. نرخ امسال را موقع رزرو از میزبان بگیر و روشن کن سافاری برای هر ماشین است یا هر نفر، و چقدر طول می‌کشد.
به نظر من سافاری می‌ارزد، به‌خصوص اگر در خور یا سمت گرمه می‌خوابی و فقط یک غروب در مصر داری. اقامتگاه‌های مصر و راننده‌های محلی می‌برندت و هتل بالی هم در خود خور برنامهٔ کویر دارد. شتر بیشتر به کار عکس می‌آید تا کویرگردی.
موتور چهارچرخ را هم من سوار نمی‌شوم؛ همان صدایی است که پنجشنبه‌ها ازش فرار می‌کنی.
سوالات متداول
آبشار نمک خور و بیابانک کجاست؟
در مجتمع معدنی پتاس، ۳۰ تا ۴۰ کیلومتری شرق خور روی جادهٔ طبس. طبیعی نیست: آب‌نمک را روی تپه‌ای از نمک پمپ می‌کنند و آبشاری ۲۵ متری می‌سازد که شب‌ها چراغانی است. قبلاً ورودی نداشت و بازدیدکننده‌ای در ۱۴۰۲ چهل هزار تومان داده. برای توقف سر راه خوب است، نه برای سفری جدا.
با تور برویم یا با ماشین خودمان؟
بیماشین، تور سادهترین راه است. تورهای دو تا دو روز و نیمهٔ مصر از تهران نفری از حدود ۴.۹ تا ۸.۹ میلیون توماناند و سافاری و شتر معمولاً جدا حساب میشود. با ماشین خودت اما وسط هفته میروی و جای خوابت دست خودت است.
از خور و بیابانک تا طبس و مشهد چقدر راه است؟
تا طبس حدود ۱۹۲ کیلومتر و نزدیک سه ساعت، رو به شرق، و تا مشهد از همان جاده حدود ۷۵۰ کیلومتر و نه ساعت و نیم. اگر بعد از کویر به مشهد میروی، شب آخر را در خود خور بمان تا صبح زود راه بیفتی.
عکس: Alen Ištoković، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY 3.0
