اگر فقط یک آخر هفته برای سوادکوه داری، جنگل راش سنگده و دریاچهٔ لفور را با هم ببین: یک روز بالا در سرمای راش، یک روز پایین کنار آب. سنگده در دهستان دودانگهٔ ساری است، حدود ۱۰۰ کیلومتر از ساری و ۵۰ کیلومتر از شیرگاه، و جادهٔ جنگلی‌اش از خودِ روستا ده کیلومتر بالا می‌رود. دریاچهٔ لفور هم ۱۰ کیلومتری جنوب‌غربیِ همان شیرگاه است.
پاییز این ترکیب جواب می‌دهد چون دو منطقه هم‌زمان رنگ نمی‌گیرند؛ سنگده مرتفع‌تر است و هفته‌ها زودتر زرد میشود.
سنگده از ساری و فیروزکوه چقدر راه است؟
از ساری حدود ۱۰۰ کیلومتر است و از جادهٔ فیروزکوه حدود چهل کیلومتر فاصله دارد. از تهران هم کل مسیر سه‌ونیم تا چهار ساعت طول می‌کشد.
مسیر از سمت تهران این‌طور است: اتوبان فیروزکوه را می‌گیری، از فیروزکوه رد می‌شوی و از کنار پل ورسک می‌گذری. بعد ارفع‌ده و شورمست را رد می‌کنی؛ بعد از شهرک صنعتی شورمست و قبل از پمپ بنزین یک خروجی سمت راست هست که باید بگیری. از آنجا لمرز و فلارد، بعد ورودی خانقاه‌پی که باید بپیچی چپ، و در ادامه وزملا و بعد سنگده.
اگر از ساری می‌آیی مسیر از سمت دودانگه است و کوتاه‌تر، ولی پیچ‌های بیشتری دارد. دو راه هر دو آسفالت‌اند و مشکل واقعی‌شان پیچ است نه کیفیت جاده.
جادهٔ جنگلی راش؛ ده کیلومتری که یک ساعت طول می‌کشد
جادهٔ جنگلی از خودِ روستا شروع میشود و ده کیلومتر بعد به عمق راشزار می‌رسد. شوسه است، نه آسفالت. با ماشین سواری و سرعت پایین حدود یک ساعت طول می‌کشد؛ با دو دیفرانسیل یا نیسان محلی نیم ساعت.
پس جواب آن سؤال همیشگی مثبت است: با سواری میشود رفت. فقط دو شرط دارد. اول اینکه روز خشک باشد — بعد از باران پاییزی، همان ده کیلومتر می‌تواند سه‌برابر زمان ببرد یا اصلاً نرود. دوم اینکه عجله نداشته باشی؛ کسی که بخواهد این مسیر را سریع برود، کفِ ماشینش را روی سنگ می‌گذارد.
اگر ماشین مناسب نداری، در سنگده میشود نیسان یا خودروی محلی کرایه کرد. این راهِ عاقلانه‌ای است و اهالی این کار را همیشه انجام میدهند.
یک چیز مهم: پاییز زود تاریک میشود و این جاده روشنایی ندارد. برنامه را طوری بچین که غروب پایین باشی.
چرا جنگل راش سنگده پاییز سرخ و طلایی میشود
راش درخت غالب ارتفاعات میانی جنگل‌های هیرکانی است و ویژگی‌اش تنهٔ صاف و خاکستری است که تا چهل متر بالا می‌رود بدون اینکه شاخه‌ای بدهد. وقتی صدها تای این تنه‌ها کنار هم می‌ایستند، جنگل شبیه یک سالن ستون‌دار میشود — و این چیزی است که عکس‌ها معمولاً منتقل نمی‌کنند.
پاییز برگ‌های راش زرد و بعد سرخِ مسی می‌شوند و چون تاج درخت‌ها بلند است، نور از بالا فیلتر میشود و کل فضا رنگ عسلی می‌گیرد. زمین هم تا مچ پا برگ است. بازهٔ امنِ رفتن از اواخر فروردین تا اوایل دی است، ولی برای رنگ باید نیمهٔ مهر تا اوایل آبان را هدف بگیری، چون ارتفاع اینجا بالاست و زودتر از جلگه رنگ می‌گیرد. لفورِ پایین‌دست چند هفته بعد به آن می‌رسد؛ اگر هنوز بین سنگده و جنگل‌های دیگر مردّدی، مقایسه‌شان را در جنگل‌های پاییزی ایران ببین.
بالاتر از راشزار، دشت بندبنان و قله‌های نارو خرو با ارتفاع نزدیک ۳۶۲۰ متر است. آن بالا دیگر کار یک روزه نیست و تجهیزات و تجربه می‌خواهد. راش‌زارهای سنگده بخشی از همان جنگل‌های کهن شمال‌اند؛ پیشینه‌شان را در جنگل‌های هیرکانی بخوان.
لفور چه دارد جز دریاچهٔ سد؟
خیلی بیشتر از آنچه فکر می‌کنی. دریاچهٔ لفور پشت سد لفور، از تلاقی سه رودخانهٔ کارسنگ، اسکلیم‌رود و آذررود ساخته شده و در ۱۰ کیلومتری جنوب‌غربی شیرگاه است. خودش قشنگ است ولی شنا و قایقسواری رویش انجام نمی‌شود؛ در عوض ماهیگیری رایج است.
چیزی که لفور را می‌ارزد، آبشارهایش‌اند:
- آبشارهای هفت‌گانهٔ تیرکن — مجموعه‌ای از آبشارهای پشت‌سرهم که بلندترینشان حدود ۹ متر است و مسیر رسیدن به آن جنگلی و دل‌باز.
- آبشار اسکلیم‌رود — حدود ۳۲ متر، با صدها حوضچهٔ آهکی که آب از رویشان پله‌پله پایین می‌آید.
- آبشار گزو — دو پله با ارتفاع ۴۳ و ۴۸ متر؛ بلندترین‌های منطقه.
- پارک جنگلی آذررود — گزینهٔ راحت و بی‌دردسر برای وقتی که با خانواده آمده‌ای و حوصلهٔ پیاده‌روی نیست.
مسیر داخلیِ جنگل لفور آسفالت نیست و بعضی جاها باید با راهنمای محلی بروی. لفور هم مثل بیشتر جنگل‌های سوادکوه خرس و گراز دارد و تنها رفتن در مسیرهای فرعی کار درستی نیست.
دو روز در سوادکوه، روزبه‌روز
روز اول — بالا رفتن. صبح زود از تهران یا ساری راه بیفت. حدود ظهر نزدیک پلسفید هستی؛ دریاچهٔ شورمست در ۵٫۵ کیلومتری پلسفید جای خوبی برای ناهار و یک قایقسواری کوتاه است. بعد از ناهار به سمت سنگده برو تا حدود ساعت چهار برسی و بتوانی همان عصر یک چرخ کوتاه در روستا بزنی. شب سنگده سرد است؛ سرما را جدی بگیر.
روز دوم — جنگل راش و بعد پایین. ساعت هفتِ صبح راه بیفت سمت جادهٔ جنگلی. رفت و برگشت با توقف عکاسی چهار تا پنج ساعت می‌برد. ناهار را برگرد سنگده بخور یا ساندویچ را با خودت ببر. بعدازظهر به سمت شیرگاه پایین بیا و آخر روز را کنار دریاچهٔ لفور یا یکی از آبشارها بگذران. اگر می‌خواهی شب دوم هم بمانی، لفور جای بهتری برای خوابیدن است چون پایین‌تر و گرم‌تر است.
سر هزینه: بزرگ‌ترین خرج این سفر اقامت است، بعد بنزین — سربالایی‌های سوادکوه بیشتر از جادهٔ صاف می‌سوزاند — و بعد خوراک. قیمت شب‌ها را پایین‌تر، کنار گزینه‌های اقامت، به نرخ همین هفته می‌بینی؛ اگر بتوانی سفر را وسط هفته بیندازی، بیشترین صرفه‌جویی را همین‌جا کرده‌ای.
ویلای کنار رودخانهٔ لفور یا بوم‌گردی سنگده؟
این دو یک چیز نیستند و انتخاب بین‌شان به شب‌هایت بستگی دارد.
سنگده بوم‌گردی و خانهٔ روستایی دارد — ساده، سرد، نزدیک به سر جادهٔ راش. مزیتش این است که صبح می‌توانی ساعت هفت در جنگل باشی؛ عیبش این است که شب گزینهٔ غذایی و خرید تقریباً ندارد.
لفور بازار اقامت جدی‌تری دارد: ویلا و کلبهٔ کنار رودخانه، آپارتمان و سوئیت، و دسترسی راحت‌تر از شیرگاه. اگر با خانواده آمده‌ای یا برای دو شب برنامه داری، اینجا انتخاب معقول‌تری است. فهرست گزینه‌های خود منطقه را در صفحهٔ اقامتگاههای لفور و سوادکوه می‌بینی.
گزینه‌های سوادکوه و اطراف سنگده را روی نقشه نگاه کن: نزدیک‌تر به سنگده یعنی صبح روز دوم زودتر در جنگلی، نزدیک‌تر به لفور یعنی شب گرم‌تر:
اقامتگاههای سوادکوه
بریم
رزرو آنی(۴۱ نظر)۳۴ اقامت موفقکلبه سوئیسی آیدا با جکوزیخلاصه نظرات مهمانانAIجکوزی داغ و تمیز با ویوی کوه و جنگل، ته یه بن‌بست خلوت که صدای شهر بهش نمی‌رسه؛ از ۳۱ نفری که موندن بیشترشون امتیاز کامل دادن. حیاط هنوز در نداره، پس جکوزی کمی تو دیده.هرشب از۲,۵۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۳۳ نظر)۱۶ اقامت موفقویلا یاسخلاصه نظرات مهمانانAIویو تراس به جنگل و شالیزار دقیقاً همونیه که تو عکس‌هاست، چند نفر گفتن حتی بهتر؛ میزبان طبقه پایین زندگی می‌کنه ولی مزاحمتی نداشته و خونه آخر کوچه‌ست و دسترسیش راحته.هرشب از۳,۰۰۰,۰۰۰تومان
(۱۰ نظر)۵ اقامت موفقکلبه چوبی دیما با ویو سد و دریاچهخلاصه نظرات مهمانانAIکلبه رو به سد لفوره و به گفته‌ی مهمون‌ها از عکس‌هاش قشنگ‌تره؛ دنج و دور از شلوغی. هر دو نفری که موندن امتیاز کامل دادن و موقع برگشت میزبان بهشون سوغاتی هم داده.هرشب از۴,۵۰۰,۰۰۰تومان
(۱۷ نظر)۹ اقامت موفقکلبه سوئیسی امیرخلاصه نظرات مهمانانAIلباسشویی و لوازم آشپزخونه‌ی نو داره؛ یکی از مهمون‌ها که چند کلبه‌ی منطقه رو امتحان کرده می‌گه تو این قیمت جای دیگه لباسشویی پیدا نکرده. حیاط و آلاچیق با چشم‌انداز هم هست و هر ۹ نفر امتیاز کامل دادن.هرشب از۲,۴۵۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۱۹ نظر)۱۲ اقامت موفقکلبه سوئیسی نیکانخلاصه نظرات مهمانانAIکلبه‌ی نقلی دوبلکس وسط جنگل، با بالکنی که مهمون‌ها روش کباب زدن و وسایل نو و فشار آب خوب. فقط حیاط هنوز محوطه‌سازی نشده و شن‌ریزیه؛ دو نفر گفتن ماشین توش بکس و باد می‌کنه.هرشب از۲,۲۰۰,۰۰۰تومانقبل از پرداخت برای ویلای کنار رودخانه دو چیز را از میزبان بپرس: گرمایش شب با چیست (شب‌های پاییزِ کنار رودخانه نمناک و سرد است) و ماشین تا دمِ در می‌رسد یا باید تکهٔ آخر را پیاده بروی. جواب هر دو که روشن شد، رزرو را با بریم قطعی کن.
سوالات متداول
جادهٔ راش سنگده زمستان باز است؟
روستا در دسترس میماند ولی جادهٔ جنگلی برفگیر و لغزنده میشود. اگر زمستان برنامه داری، صبحِ همان روز از میزبانت در سنگده بپرس جاده باز است یا نه، و بدون زنجیر چرخ راه نیفت.
در دریاچهٔ لفور میشود شنا یا قایقسواری کرد؟
روی دریاچهٔ پشت سد نه؛ آنجا بیشتر ماهیگیری انجام میشود. اگر دنبال قایق هستی، دریاچهٔ شورمست در ۵٫۵ کیلومتری پلسفید سر راهت است و این امکان را دارد.
سنگده و لفور را یک‌روزه میشود با هم دید؟
عملاً نه. فقط رفت و برگشت جادهٔ جنگلی راش چهار تا پنج ساعت است و با اضافه کردن مسیر تا لفور، روزت به تاریکی می‌رسد. حداقل یک شب بمان.
آنتن موبایل در سنگده و جنگل راش هست؟
در جادهٔ جنگلی و عمق راشزار روی آنتن حساب نکن و قبل از رفتن، ساعت برگشتت را به میزبان بگو.
در سنگده غذا از کجا تهیه کنیم؟
بیشتر اقامتگاههای روستایی این منطقه غذای خانگی میدهند و این بهترین راه چشیدن آشپزی مازندرانی است. روی رستوران در خود روستا حساب نکن و شام را از قبل با میزبان هماهنگ کن.
عکس: shahram_emile، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY 3.0
