آزادراه تهران–شمال در پل زنگوله، چند کیلومتر بعد از تونل کندوان، روی جادهٔ قدیم می‌ریزد؛ یعنی هرکس از آزادراه برود رود کرج، دریاچهٔ سد، آسارا و خودِ کندوان را اصلاً نمی‌بیند. پس اگر جاده چالوس در پاییز را به‌خاطر رنگ و توقف‌هایش می‌خواهی، که بالای جاده از اواخر مهر رنگ می‌گیرد و کنار رود کرج آبان، رفت را از کرج و جادهٔ قدیم برو و برگشت را از آزادراه. روز رفتن را هم جمعه نگذار: جمعه‌ها صبح صف پل زنگوله سنگین است و از بعدازظهر راه شمال را کلاً می‌بندند، برای همین من پیش از جمعه خودم را به مرزنآباد می‌رسانم و همانجا می‌مانم.
آزادراه نیمهٔ جنوبی جاده را دور می‌زند
آزادراه تهران–شمال هنوز یک‌تکه نیست. از تهران تا پل زنگوله باز است و تکهٔ آخرش، دشت نظیر تا چالوس، هم سال‌هاست کار می‌کند؛ وسطش، حدود ۵۱ کیلومتر، هنوز در دست ساخت است. تا تمام شدنش، همهٔ ماشین‌های آزادراه در پل زنگوله روی همان جادهٔ دوبانده‌ای می‌افتند که از کرج بالا آمده.
رفت از جادهٔ قدیم می‌ارزد، چون همهٔ توقف‌های نیمهٔ جنوبی، از رود کرج تا کندوان، فقط سر همین راه‌اند و صبحِ رفت سرحالی. عصرِ برگشت، خسته و با ماشینِ گِلی، فقط می‌خواهی زودتر برسی. تا مرزنآباد هم از آن ۲۶۰ هزار تومانِ عوارض کمی کمتر می‌دهی، چون تکهٔ دشت نظیر تا چالوس را نمی‌روی.
از کرج تا مرزنآباد کجا نگه داریم؟
اگر وقت فقط برای دو توقفِ درست‌وحسابی داری: رود کرج در ده کیلومتر اول، و تکهٔ مه‌گرفتهٔ سیاه‌بیشه تا ولیآباد. دریاچهٔ سد امسال یک توقف کوتاه می‌ارزد؛ از کندوان فقط رد شو. معرفی کلیِ مسیر را در مطلب اصلیِ جادهٔ چالوس نوشته‌ام و این‌جا فقط سراغ چیزهایی میروم که پاییز فرق می‌کنند.
رود کرج و دریاچهٔ سد، تا کیلومتر ۲۵
ده کیلومتر اول بعد از کرج، حوالی پورکان و آدران، درخت‌های کنار رودخانه آبان سرخ و نارنجی می‌شوند.
حدود کیلومتر ۲۵ دریاچهٔ سد امیرکبیر است و امسال، بعد از زمستانی که زیر ۱۰ درصد رفته بود، پرآب است: ۲۸ شهریور ۷۸ درصد. فقط انتظار ساحل نداشته باش. دورش حصار است، شنا و قایق ممنوع است و دیواره‌هایش آن‌قدر تندند که افتادن جدی است. جای پارک امن هم کم است؛ اگر پیدا نکردی، روی شانهٔ باریک جاده نایست و از پشت شیشه ببین.
کنار رود و توقفگاه‌های کنار جاده پر از زباله است و بعضی کاسب‌ها زباله‌شان را توی شیب خالی می‌کنند. کیسهٔ آشغالت را تا مرزنآباد توی ماشین نگه دار.
از آسارا تا کندوان
آسارا حدود کیلومتر ۵۱ است و تونل کندوان حدود ۸۶. رنگ جاده در دو سرش است، نه این وسط؛ این تکه را برای رانندگی بگذار. آخر مهر ممکن است کندوان برف داشته باشد؛ دو پاییز پیش، اوایل آبان، برف روی همین جاده نشسته بود.
سیاه‌بیشه تا ولیآباد، تکهٔ مه‌گیر
از پل زنگوله که بگذری، هوا خیس میشود و جنگل شروع میشود، با مهی که پاییز زیاد روی همین تکه می‌نشیند. سیاه‌بیشه حدود کیلومتر ۹۹ است و ولیآباد حدود ۱۰۸، روستایی نزدیک ۲۰۰۰ متر، ۳۶ کیلومتر مانده به مرزنآباد. پاییزِ جادهٔ چالوس برای من همین تکه است؛ فلاسک چای را وقتی باز می‌کنم که مه لای درخت‌ها نشسته.
ولی قشنگ‌ترین تکهٔ پاییزی جاده دقیقاً همان‌جاست که ترافیک می‌ایستد. شب‌های آبانش هم دور و بر صفر درجه است، و سنگ‌ریزش را جدی بگیر: ۷ مهر ۱۴۰۳ ریزش کوه حوالی سیاه‌بیشه جاده را «تا اطلاع ثانوی» بست.
دوراهی کلاردشت وسط خودِ مرزنآباد است
از همان انشعاب داخل شهر تا کلاردشت ۲۲ تا ۲۴ کیلومتر و حدود ۳۵ دقیقه راه است و جاده از حدود ۵۰۰ متر به حدود ۱۲۰۰ متر می‌رسد. سفر به کلاردشت را جدا نوشته‌ام؛ همین‌قدر بدان که پاییزش حدود چهار درجه از مرزنآباد سردتر است.
جاده چالوس در پاییز از بالا رنگ می‌گیرد
اول تکهٔ سیاه‌بیشه تا ولیآباد، از اواخر مهر تا اوایل آبان. بعد رود کرج، که آبان رنگش را دارد. تکه‌های پایین‌ترِ نزدیک مرزنآباد و چالوس آخر از همه‌اند و رنگ را تا آذر نگه می‌دارند؛ ۲۸ آذر ۱۴۰۱ هنوز کنار همین جاده برگ رنگی بود. برای سفری که هم ولیآباد را بخواهد هم رود کرج را، من هفتهٔ اول آبان را می‌گیرم.
باران را هم حساب کن. شمالِ کندوان پاییز زیاد می‌بارد و در مرزنآباد حدود نیمی از روزهای مهر کمی باران دارد، ولی سمت سد کرج مهر معمولاً خشک است. من پیش‌بینی هر دو را نگاه می‌کنم و روز خشک‌تر را خرج همان نیمه می‌کنم.
جمعه‌ها جاده از چه ساعتی یک‌طرفه میشود؟
در سه جمعه از شهریور و مهر ۱۴۰۵، یعنی ۱۳ و ۲۷ شهریور و ۳ مهر، الگو یکی بود: ساعت ۱۴ ورودی آزادراه رو به شمال بسته شد، ساعت ۱۵ جاده از پل زنگوله به بالا کلاً بسته شد، و از ۱۶ تا ۲۴ مسیر مرزنآباد به تهران و کرج یک‌طرفه رو به جنوب بود. اگر ترافیک زودتر سبک شود، پلیس می‌تواند زودتر دوطرفه‌اش کند.
این ساعت‌ها ثابت نیستند؛ پاییز پارسال همین مراحل از ساعت ۱۲ شروع می‌شد. پنجشنبه شب خبرِ «محدودیت جاده چالوس جمعه» را جست‌وجو کن، و پیش از بیرون زدن هم سایت یا اپ ۱۴۱ را باز کن که دوربین‌های جاده، بسته‌بودن‌ها و وضع هوا را یک‌جا دارد. چهارشنبه و پنجشنبه و شنبه هم اگر حجم بالا برود، ممکن است تکه‌هایی یک‌طرفه شود.
گره اصلی رو به شمال تکهٔ پل زنگوله تا سیاه‌بیشه و ولیآباد است، جایی که ماشین‌های آزادراه روی جادهٔ دوبانده فشرده می‌شوند. ساعت ده صبح جمعه ۳ مهر همین تکه سنگین بود، در حالی که هراز و فیروزکوه و خودِ آزادراه روان بودند.
راه فرار؟ پاییز امسال تعطیلی چندروزه ندارد، پس فقط آخر هفته‌های معمولی را باید دور زد: یکشنبه تا سه‌شنبه برو تا هم صفِ آخر هفته را نبینی، هم توقف‌های جنوبی را در روشنایی داشته باشی.
آخر هفته باید انتخاب کنی. پنجشنبه پیش از روشن شدن هوا از کرج بزنی بیرون، زودتر از بقیه به پل زنگوله می‌رسی ولی رود و سد را در تاریکی رد کرده‌ای؛ این به کار کسی می‌آید که بیشتر دنبال تکهٔ مه‌گیر و خودِ مرزنآباد است و توقف‌های جنوبی را برای برگشتِ شنبه صبح از جادهٔ قدیم نگه می‌دارد. با روشنایی راه بیفتی، رود و سد را داری ولی به پل زنگوله همراه بقیه می‌رسی.
برای برگشت، یکطرفهٔ عصر جمعه هر دو خطش رو به جنوب است، ولی تمام ترافیک آخر هفته هم با تو برمی‌گردد و جایی برای ایستادن کنار ویوها نمی‌ماند. من یک شب بیشتر می‌مانم و شنبه صبح راه می‌افتم.
مرزنآباد برای ماندن چه دارد و چه کم دارد؟
مرزنآباد شهرکی کوچک است، حدود ۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، با کمتر از هفت هزار نفر جمعیت در سرشماری ۱۳۹۵؛ اگر اسمش را اول با «پادگان» شنیده‌ای، به‌خاطر پادگان آموزشی قدیمی‌ای است که همین‌جاست. چیزی که آن را پایگاه خوبی می‌کند جایش است: نیم ساعت تا ساحل چالوس، کلاردشت دمِ دست و حدود ۲۰ کیلومتر تا دریاچهٔ ولشت. برای یک عصر بارانی هم پارک جنگلی سعدآباد، با رستوران و جای کمپ، دو کیلومتر شمال شهر است.
دمای روزهای مهرش حدود ۲۱ درجه است و آبان حدود ۱۷. کنار جاده بیشتر کباب و دیزی و قزل‌آلا پیدا می‌کنی؛ برای غذای محلی این حوالی، مثل مرغ ترش یا کته با ماهی، سراغ میزبان برو.
بستنِ جمعه هم این‌جا به نفع توست، چون شهر پایین‌تر از گرهِ پل زنگوله و ولیآباد است. پنجشنبه که رسیده باشی، جمعه دیگر کاری به آن تکه نداری؛ روزت را کلاردشت و ولشت و سعدآباد می‌گذرانی و یکطرفهٔ عصر، که از همین شهر رو به تهران شروع میشود، بی تو راه می‌افتد. پس شب جمعه را هم از همان اول رزرو کن.
چیزی که کم دارد، حق انتخاب است. اوایل مهر هرکدام از دو سایت بزرگ اجاره حدود ۶۹ اقامتگاه در مرزنآباد داشتند و در کلاردشت ۲۸۰ تا ۴۱۴ تا، که کفِ قیمتش هم کمی پایین‌تر بود. همان روزها جای خوش‌امتیاز در مرزنآباد شبی حدود ۳ تا ۴ میلیون تومان بود و در کلاردشت از حدود سه‌ونیم تا نزدیک ۱۴ میلیون؛ قیمت تاریخ خودت را در جست‌وجوی اقامتگاه بریم ببین، و برای آخر هفته مرزنآباد را زودتر بگیر.
اقامتگاه‌های مرزنآباد را روی بریم یک‌جا داری. کارت‌های زیر را برای همین مسیر جدا کرده‌ام: بعضی در خودِ شهرند و بعضی در کلاردشت و کندلوس؛ کندلوس سمت کجور است و سر این جاده نیست.
اقامتگاه‌های مسیر چالوس
بریم
رزرو آنی(۲۸ نظر)۱۵ اقامت موفقخانه هایته گل (سپینود) با جکوزیخلاصه نظرات مهمانانAIجکوزی تمیزه و از هیچ‌جا دید نداره، صبح‌ها هم مه جنگل رو داری و میزبان با سیب و سبزی محلی و شام خونگی پذیرایی کرده؛ فقط بیست‌وچند پله داره و برای چهار نفر جا تنگ می‌شه.هرشب از۴,۰۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۲ نظر)۱ اقامت موفقخانه هایته گل (د‍لما)خلاصه نظرات این اقامتگاه هنوز آماده نشده است.هرشب از۳,۰۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۳۱ نظر)۱۵ اقامت موفقویلا مرساناخلاصه نظرات مهمانانAIیک دقیقه پیاده‌روی کافیه تا روی تپه‌ی مشرف به کلاردشت باشی، و حیاطش جای امنیه برای بازی بچه‌ها؛ فقط مسیر رسیدن به خونه یه شیب خاکی تند داره.هرشب از۳,۵۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۵ نظر)۳ اقامت موفقاقامتگاه بوم‌گردی جنگلی کندلوس کنار رودخانه (۳)خلاصه نظرات این اقامتگاه هنوز آماده نشده است.هرشب از۲,۸۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۴ نظر)۲ اقامت موفقویلا دوبلکس جنگلی آسمان با فوتبال دستیخلاصه نظرات این اقامتگاه هنوز آماده نشده است.هرشب ازکفِ دره یا بالای دامنه
مرزنآباد کفِ دره و کنار رود چالوس است و جای خوابش دو جور است. توی شهر و کنار جاده، راه تا در آسفالت است و نان و خرید را پیاده می‌گیری. خیلی از کلبه‌ها و ویلاهای خوش‌ویو ولی بالای دامنه‌اند: صبحِ پاییز از ایوانشان مهِ روی جنگل را می‌بینی، ولی تکهٔ آخرِ راهشان اغلب خاکی و تند است و بعد از باران پاییز سخت‌تر میشود، و آنتن همراه اول جاهایی ضعیف است.
ترافیکِ این جاده و آن خاکیِ آخر با هم بد جفت می‌شوند. مهمانِ ویلایی در کلاردشت نوشته بود بعد از آن همه ترافیک، اول شیب خاکیِ تندِ دمِ خانه را بالا رفتند و بعد برای تحویل خانه هم معطل شدند. اگر پنجشنبه در صف پل زنگوله گیر کنی، بعید نیست بعد از تاریکی به همان خاکی برسی؛ برای همین من شب اول را کفِ دره می‌خوابم، یا دست‌کم ساعت تحویل را با حساب ترافیک می‌گذارم، نه با حساب نقشه.
برای شب‌های بعد، که دیگر با خستگیِ جاده نمی‌رسی، این‌ها را برای ویو و جنگل جدا کرده‌ام، در مرزنآباد و کلاردشت.
ویلاهای دنج‌تر مسیر
بریم
رزرو آنی(۳۳ نظر)۱۶ اقامت موفقکلبه جنگلی جکوزی دار رایکاخلاصه نظرات مهمانانAIجنگل چسبیده به در حیاطه و سکوتش کامله؛ مینی‌بار و پک بهداشتی هم کامل تحویلت می‌دن، از قهوه و دلستر تا مسواک. فقط کلبه و حیاطش کوچیکه و دو نفر از همین گله کردن.هرشب از۱۱,۰۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۱۴ نظر)۹ اقامت موفقویلا روستیک جنگلی با جکوزیخلاصه نظرات مهمانانAIهمونیه که تو عکس‌ها دیدید؛ آروم و دور از شلوغی با ویوی جنگل، جکوزی و ایرهاکی که مهمون‌ها واقعاً ازش استفاده کردن و امکاناتی که تا نخ و سوزن هم توش هست. از ۹ نفر، ۸ نفر امتیاز کامل دادن.هرشب از۱۳,۹۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۱۸ نظر)۱۱ اقامت موفقکلبه سوییسی تمشک درهخلاصه نظرات مهمانانAIسکوت کوهستان و ویوی طبیعت از کلبه حرف اول رو می‌زنه؛ بخاری و اسپیکر و لوازم پخت‌وپز هم کامله. فقط ۲۰۰ قدم آخر جاده خاکیه و بارون که بیاد، بالا اومدنش سخت می‌شه.هرشب از۳,۵۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۱۵ نظر)۱۳ اقامت موفقکلبه سوئیسی چوبینه جکوزی دار(واحد 1)خلاصه نظرات مهمانانAIچشم‌انداز و دنج بودن کلبه چیزیه که تقریباً همه ازش گفتن؛ جای آروم برای ریکاوری، با وسایل آماده‌ای مثل اسپیکر و لیوان و تخته سرو. از ۱۱ نفر، ۷ نفر امتیاز کامل دادن.هرشب از۴,۲۰۰,۰۰۰تومانبرگشت از هراز: ۳۲۰ کیلومتر به‌جای ۱۲۰
از مرزنآباد اگر بخواهی از هراز برگردی، اول ۲۸ کیلومتر تا چالوس پایین می‌روی، حدود ۱۰۰ کیلومتر ساحل را تا آمل می‌آیی و بعد هراز را بالا می‌روی؛ روی هم حدود ۳۲۰ کیلومتر، در برابر ۱۲۰ کیلومترِ برگشت از آزادراه. فقط وقتی می‌ارزد که سفرت خودش به شرقِ ساحل کشیده شده باشد.
هراز هم جمعه‌ها بی‌دردسر نیست: کامیون از ۸ صبح تا نیمه‌شب ممنوع است، اگر ببندد بین پلور و پاسگاه لاریجان یک‌طرفه میشود، و سه‌راهی چلاو هم سنگین میشود. پاییز هم حوالی امامزاده هاشم مه می‌گیرد. تازه تکهٔ ساحلیِ چالوس تا آمل خودش حدود یک ساعت و سه ربع است، قبل از این‌که حتی به هراز برسی.
سوالات متداول
با موتورسیکلت میشود پاییز به جادهٔ چالوس رفت؟
آخر هفته نه. در دستورهای ۱۴۰۵ تردد موتورسیکلت در کرج–چالوس، هراز و فیروزکوه از چهارشنبه ساعت ۱۲ تا شنبه ساعت ۶ صبح ممنوع بوده؛ سفر موتوری را بگذار برای وسط هفته.
سفر یکروزه به جادهٔ چالوس در پاییز شدنی است؟
شدنی است، ولی نه تا مرزنآباد با همهٔ توقفها. من یکروزه را از جادهٔ قدیم تا ولیآباد میروم و از همانجا با آزادراه برمیگردم. اگر جمعه است، باید قبل از ساعت ۱۵ از پل زنگوله گذشته باشی و برگشتت هم در یکطرفهٔ عصر است.
عوارض آزادراه تهران–شمال را کی و چطور بپردازیم؟
بعد از سفر و الکترونیکی؛ حدود ۱۵ روز مهلت داری و بعدش جریمهٔ دیرکرد می‌خورد. نرخ‌ها هر فروردین عوض می‌شوند و ۱۴۰۵ حدود ۴۰ درصد بالا رفتند، پس عدد دقیق را بعد از سفر در اپ پرداخت عوارض ببین.
دریاچهٔ ولشت از مرزنآباد چقدر راه است؟
حدود ۲۰ کیلومتر، آسفالتِ پرپیچ و جنگلی، بهجز حدود پنج کیلومتر آخر که خاکی است و بعد از باران سخت میشود. ورودی هر ماشین پاییز پارسال حدود ۲۲۰ هزار تومان بود و هر فصل عوض میشود؛ عدد امسال را دمِ ورودی بپرس.
از کی باید زنجیر چرخ همراه داشت؟
از هفتهٔ آخر مهر ممکن است کندوان برف بگیرد، پس از آن به بعد زنجیر را جا نگذار. وقتی برف ببارد، پلیس زنجیر را اجباری می‌کند و ماشین بی‌زنجیر را نگه می‌دارد؛ اعلامش را ۱۴۱ نشان می‌دهد.
عکس: علیرضا جواهری (Alireza Javaheri)، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY 3.0
