ماشین معمولی را در خیاطمحله، ده کیلومتری کلاچای، بگذار و بقیهٔ راه جواهردشت را با جیپهای محلی برو که همانجا منتظرند. بعد از ۸ کیلومتر آسفالتِ کف دره، حدود ۱۸ کیلومتر خاکی مانده که بیشترش سربالایی تند است و نزدیک ۱۴۵۰ متر بالا میرود. شب را پایین بخواب، در روستاهای درهٔ سیاهکلرود یا خود کلاچای، و صبح زود بالا برو، چون عصرهای مهر ابر از دره بالا میآید و این ییلاق دوهزارمتریِ رودسر را میپوشاند.
جواهردشت کجای گیلان است؟
شرق گیلان، روی دامنهٔ شمالی سماموس، در دهستان سیاهکلرودِ بخش چابکسر از شهرستان رودسر.
مسیریاب را روی «خیاطمحله، سیاهکلرود» بگذار و از آنجا جادهٔ جواهردشت را بگیر؛ مختصاتِ ویکیپدیای فارسی نقطهای آنطرفِ رشتهکوه، سمت الموت، را نشان میدهد. از تهران، از جادهٔ چالوس و بعد ساحل رو به غرب، تا خود روستا حدود ۲۸۰ کیلومتر است و از راه قزوین و رشت ۴۱۰ تا ۴۲۰ کیلومتر.
بیماشین هم میشود رفت: با اتوبوس تا رودسر یا کلاچای برو و از آنجا با تاکسی تا خیاطمحله.
هجده کیلومتر خاکی بعد از خیاطمحله
آسفالت تا جایی است که جاده کف دره جلو میرود، حدود ۸ کیلومتر. بعد حدود ۱۸ کیلومتر خاکی و سنگی داری که ۱۳ کیلومترش یکنفس سربالاست، از زیر ۵۰۰ متر تا نزدیک ۲۰۰۰ متر، با شیب میانگین حدود ۱۱ درصد. سه چهار کیلومتر آخر روی خود دشت است و صاف.
برای پاییز، که هر باران این سربالایی را گِل میکند، یا جیپ بگیر یا با یک دو دیفرانسیل واقعی برو؛ شاسیبلند بودن بهتنهایی کافی نیست. آخرین سواریای که خبر دارم تا بالا رسیده، تیر ۱۳۹۸ بود، در هوای خشک و با دندهٔ یک. من ماشینم را پایین میگذارم؛ کرایهٔ جیپ از خرج لنت و کلاچ کمتر درمیآید.
اگر سوباتانِ تالش را از سمت نئور رفتهای، حسابش دستت است: آنجا هم ۱۸ کیلومتر آخر خاکی است و ماشین معمولی بالا نمیرود.
جیپها، بیشترشان لندرورها و جیپهای قدیمیِ روسی و خیلیهاشان بیپلاک، سر ورودی سیاهکلرود و خیاطمحله میایستند. رزرو نمیخواهد؛ دربست میگیری یا با بقیه شریک میشوی، و تا بالا سهربع تا یک ساعت و نیم راه است، بسته به هوا. نرخ ثابتی ندارند؛ پیش از سوار شدن کرایه را طی کن و روشن کن راننده چند ساعت بالا منتظر میماند. شمارهاش را هم بگیر؛ آن بالا تقریباً ماشینی رد نمیشود که سوارت کند.
شب را کجا بخوابیم که هفت صبح پای جیپ باشیم؟
در روستاهای خودِ درهٔ سیاهکلرود، یا در کلاچای که ربع ساعت تا خیاطمحله راه است، تا پیش از مه بالا باشی. از تهران هم که میآیی، روز رسیدن را بالا نرو: به جیپ که برسی، عصر نزدیک است.
پای جیپها، در روستاهای کنار خود جاده مثل قاسمآباد، ویلا و خانهٔ روستایی هم پیدا میشود، شبی حدود یک تا ۱.۳ میلیون تومان؛ ولی انگشتشمارند و اگر اینها را میخواهی، اول همینها را ببند. کلاچای حدود پنجاه واحد اجارهای دارد، از سوئیت ۸۰۰ هزار تومانی تا ویلا و کلبهٔ حدود ۴ میلیونی، و خیلیهاش نزدیک ساحل است، که برای این سفر عیبی ندارد.
برای جیپِ هفت صبح، کلبهٔ اولِ فهرست زیر، که به اسم چابکسر آمده، به ییلاق از همه نزدیکتر است: در درهٔ جنگلیِ پایینِ جواهردشت، حدود ۱۳ کیلومتر شمالِ روستا در خط مستقیم. صد متر آخرِ راهش از آبِ کمعمق رودخانه و شیبی تند و خاکی میگذرد که سواری را به زحمت میاندازد. ویلای کلاچای، با راهی از میان شالیزارها، حدود ربع ساعت با جیپها فاصله دارد. کلبههای املش حدود چهل دقیقه تا خیاطمحله راه دارند و برای کسیاند که جنگلهای سمت املش را هم در برنامه دارد.
جای خواب پایین کوه، از چابکسر تا املش
بریمخود شهرهای رودسر و چابکسر صدها واحد دارند، از حدود ۵۵۰ هزار تومان، و ۱۷ تا ۲۲ کیلومتر از جیپها دورند؛ وقتی سراغشان برو که یک روز سفرت کنار دریا یا در رامسر میگذرد.
وسط هفتهٔ مهر در کلاچای و رودسر دیر هم جا پیدا میشود، ولی پنجشنبهشب را حدود یک هفته زودتر ببند. اقامتگاهی نزدیک خیاطمحله رزرو کن که میزبانش بتواند شب قبل به یک رانندهٔ جیپ زنگ بزند و کرایه را از پیش طی کند.
خوابیدن در خود جواهردشت هم شدنی است: چند خانوادهٔ محلی اتاق سادهای در خانهٔ تابستانیشان اجاره میدهند، با بخاری نفتی و دستشویی بیرون از اتاق، و گاهی بیآب لولهکشی. آگهی آنلاینِ مطمئنی ازشان پیدا نمیکنی و از نیمهٔ مهر بعضیشان پایین رفتهاند؛ پس فقط تلفنی، وقتی مطمئن شدی همان هفته بالا هستند، و با یک جای خوابِ پایین در آستین.
جواهردشت کِی مه دارد و کِی سبز است؟
مه و گل با هم میآیند. در دادههای هواشناسیِ ده سال اخیرِ جواهردشت، مهر مهآلودترین ماه سال است: از دو تا شش عصر حدود ۴۰ درصد وقتها روستا توی ابر است و در آبان هنوز حدود یک سوم. نیمهٔ دوم مهر هم تقریباً یک روز در میان باران میآید و آبان خشکتر نیست. پس برای مه، مهر و اوایل آبان برو، ولی روزی که پیشبینی کوهستانیِ خودِ روستا خشک است؛ پیشبینی کلاچای، دو هزار متر پایینتر، به کارت نمیآید.
دریای ابرِ زیر پا تضمینی نیست. ساعت برگشت را با راننده طوری بگذار که بیشتر سراشیبی را پیش از غلیظ شدنِ مه پایین بیایید.
رنگ پاییز را در جنگل بلوط و ممرزِ سر راه میبینی، کنار رودخانهای زلال. اگر رنگ جنگل برایت مهمتر از مه است، جادههای پاییزی گیلان، از اسالم تا دیلمان را ببین.
هرچه دیرتر بروی، گلهٔ کمتری میبینی: دامدارهای گیلان از نیمهٔ مهر کمکم از ییلاق پایین میآیند و درِ بعضی خانهها بسته میشود. آبان سردتر است، نیمهٔ اولش شبها حدود ۴ درجه و نیمهٔ دومش دور و بر صفر، و برف اول معمولاً همین ماه روی سماموس و گاهی خود دشت مینشیند. بعد از نیمهٔ آبان، تا از یکی از رانندهها وضع همان هفتهٔ راه را نپرسیدهای، راه نیفت.
سبزی دشت و گلهها مال نیمهٔ خرداد تا شهریور است؛ تیر و مرداد عصرها کمتر از یک چهارم وقتها ابر روی روستاست و هر مرداد آن بالا جشنوارهٔ ورزشهای محلی، از کشتی تا اسبدوانی، برپاست.
آن بالا چه هست و چه نیست؟
بالا که رسیدی، دشتی میبینی که دیوارهای خشکهچین و نردههای چوبی و سیمخاردار تکهتکهاش کردهاند: زمینهای سیبزمینیِ دامدارهایی که تابستان از روستاهای دره بالا میآیند. سماموس، بلندترین قلهٔ گیلان با حدود ۳۶۸۰ متر، شش کیلومتر جنوب روستاست و صبحِ صاف پشت خانهها ایستاده.
دامدارها اگر هنوز بالا باشند، پنیر و کره و ماست را از خودشان بخر. غیر از این، روی مغازه و رستوران حساب نکن و ناهار و آب را از پایین ببر. من فلاسک چای را برای وقتی نگه میدارم که ابر از لبهٔ دشت سرک کشید و وقت برگشتن شد.
کمپ اینجا رایج است، ولی بیهیچ امکاناتی: آب را از چشمه برمیدارند و شبهای مهر ۶ تا ۸ درجه است، پس کیسهخوابِ گرم ببر. کل این دامنه منطقهٔ حفاظتشدهٔ سرولات و جواهردشت است و خرس قهوهای هم در فهرست جانورانش هست؛ خوراکی را بیرون چادر رها نکن.
دوآب و کارگاههای چادرشبِ قاسمآباد
سر راه برگشت، دوآبِ سیاهکلرود، ۵ تا ۶ کیلومتر بالای خیاطمحله، جنگلی کنار رودخانه است با آبی سرد که از سماموس میآید؛ اگر کسی از جمع حوصلهٔ جیپ نداشت، همینجا منتظر بماند. پایینترِ جاده چند رستوران ساده هم هست.
قاسمآباد علیا، حدود ۳ کیلومتری خیاطمحله، روستای ملی چادرشببافی ایران است؛ کارگاههایش را میشود دید و چادرشب را از دست خود بافنده خرید.
سوالات متداول
جواهردشت همان جواهرده رامسر است؟
نه. جواهرده ییلاق رامسر در مازندران است و جواهردشت ییلاق رودسر در گیلان. در خط مستقیم حدود ده کیلومتر از هم فاصله دارند، ولی جادهای میانشان نیست و با ماشین باید تا ساحل پایین بروی و دوباره بالا، حدود ۷۵ کیلومتر. اگر جادهٔ آسفالت و ویلای زیاد میخواهی، مقصدت جواهرده است.
جواهردشت زمستان هم راه دارد؟
با ماشین عملاً نه. زمستان روستا خالی میشود و برف راه را میبندد؛ دی و بهمن آن بالا روزها حدود صفر تا ۲ درجه است و شبها ۶ تا ۸ درجه زیر صفر. رفتن در این فصل کار کوهنوردِ زمستانی با تجهیزات کامل است.
آن بالا آب و برق و آنتن موبایل هست؟
روی هیچکدام حساب نکن. آب و پاوربانک ببر و نقشهٔ آفلاین را پایین دانلود کن. حتی پایین، مهمانِ یکی از ویلاهای باغی کلاچای نوشته بود اینترنتش در حد یک جستوجوی ساده بود.
تور جواهردشت از تهران چقدر خرج دارد؟
تورهای دو روز و نیمهٔ پاییز ۱۴۰۵ حدود ۱۱ میلیون توماناند. شب را پایین میمانند و جیپ محلی همان روز بالا میبرد و برمیگرداند. با ماشین خودت و یک شب در کلاچای همین برنامه را داری، با ساعت حرکتی که خودت میگذاری.
عکس: همایون وحیدی، ویکیمدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0















