زایندهرود در سامان چهارمحال پاییز هم آب دارد، حتی وقتی بسترش در اصفهان خشک است؛ آب شرب اصفهان را خیلی پایین‌تر، در بند چم‌آسمان، از رود برمی‌دارند و رود تا آن‌جا باید همیشه جاری بماند. فقط منتظر آب سفید و رفتینگ نباش: مهر و آبان رود کم‌عمق و زلال و آرام است. سامان ۲۲ کیلومتری شهرکرد است و از مرکز اصفهان یک ساعت و نیم تا یک ساعت و سه ربع راه، و جای خوابِ کنار آبش در روستاهای «چم» است، نه در خود شهر.
از اصفهان تا پل زمانخان چقدر راه است؟
حدود یک ساعت و چهل دقیقه، برای ۱۰۳ تا ۱۱۶ کیلومتر. تا خود سامان از میدان انقلاب ۹۷ کیلومتر است: آزادراه ذوب‌آهن، زرین‌شهر و جادهٔ زرین‌شهر به شهرکرد. آن «۸۵ کیلومتری» که در بیشتر صفحه‌ها آمده از لبهٔ غربی اصفهان حساب شده.
از شهرکرد ۲۰ تا ۲۵ دقیقه تا شهر است و حدود نیم ساعت تا پل، که ۸ کیلومتر جاده بالاتر از سامان، کنار روستای چمزین است. جاده‌های اصلی آسفالت معمولی‌اند و هر ماشینی می‌رود؛ حوصله را برای آخر راه نگه دار: کوچه‌های باریک چم‌ها و پل‌های فلزی یک‌طرفهٔ جادهٔ کنار رود، که هر بار یک ماشین از رویشان رد میشود.
آب پاییزی زایندهرود، بالای بند چم‌آسمان
آب از سد چادگان راه می‌افتد، از زیر پل زمانخان و کنار سامان و باغ بهادران می‌گذرد و به بند انحرافی چم‌آسمان می‌رسد، حدود ۵۵ کیلومتری اصفهان؛ آب شرب اصفهان و یزد را همان‌جا به تونلی ۸ کیلومتری می‌فرستند. «بسته شدن زایندهرود» که هر سال خبرش می‌آید مال پایینِ این بند است، مال خود اصفهان. شهریور امسال هم که رودِ اصفهان را بستند، خروجی سد کم شد ولی قطع نشد، و آذر ۱۴۰۴، با مخزنی در کمترین حجمِ چند دهه، سد هنوز آب رها می‌کرد.
رودی که پاییز می‌بینی باریک و زلال است، با سنگ‌های بیرون‌زدهٔ کف و جریانی آرام؛ آب کف‌آلود و قایق رفتینگ مال بهار و تابستان است. عوضش کنار همین آب آرام میشود نشست و چای دم کرد.
ویلای واقعاً لب آب را کدام روستا دارد؟
روستاهای «چم»، یعنی خم‌های رود: چم‌کاکا، چم‌عالی، چم‌خلیفه، چم‌جنگل، چم‌حیدر و شوراب صغیر، ۵ تا ۱۵ دقیقه از پل. خانه‌باغ‌هایی که حیاطشان واقعاً به آب می‌رسد بیشتر همین‌جاست، لای باغ و دور از شلوغی پل، ولی کم‌اند: از هر ده آگهی «ویلای سامان» حدود یکی واقعاً کنار رود است.
خیلی از بقیهٔ آن آگهی‌ها در واقع در باغ بهادران‌اند: شهری در لنجانِ استان اصفهان، ۳۴ کیلومتر و حدود ۴۰ دقیقه پایین‌دستِ سامان روی همین رود، که آن هم بالای چم‌آسمان است و رودش پاییز هم آب دارد. اصفهانی‌ها سال‌هاست آخر هفته‌ها ویلاهای کنار رود و توی باغ‌هایش را پر می‌کنند. ویلای استخردار آن‌جا بیشتر است، از حدود ۳.۹ میلیون، ولی خیلی از ویلاهای نزدیک رود با آب یک جادهٔ ساحلی فاصله دارند که روزهای تعطیل پر از ماشین و پیک‌نیکی است.
اگر از اصفهان برای یک شب می‌آیی، من چم‌ها را پیشنهاد می‌کنم: حدود یک ساعت و چهل دقیقه راه است، ولی رود دمِ در است و صبح زود کنار آبی. خانه‌های لب آبِ چم‌ها را در اقامتگاه‌های سامان با تاریخ خودت بگرد. باغ بهادران به کار کسی می‌آید که راه کوتاه‌تر، یک ساعت از اصفهان، برایش مهم‌تر از رودِ جلوی در است، یا جمعش ویلای استخردار می‌خواهد و جادهٔ جلوی خانه اذیتش نمی‌کند.
کارت‌های پایین بیشتر ویلاهای باغ بهادران‌اند و هیچ‌کدام درست لب آب نیست؛ سمت سامان، یکی خانه‌ای است چند دقیقه پیاده تا رود و دیگری ویلایی روستایی در دشتی که همه‌جایش بخاری دارد و لب آبش را باید با ماشین رفت.
اقامتگاه‌های سامان و باغ بهادران
بریم
رزرو آنی(۹ نظر)۵ اقامت موفقخانه رادینخلاصه نظرات مهمانانAIمیزبان‌ها برات تور رفتینگ هماهنگ می‌کنن و حتی همراهت می‌آن؛ رودخونه چند دقیقه پیاده فاصله داره و تراس رو به روستا و کوه باز می‌شه.هرشب از۳,۰۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۲۹ نظر)۱۵ اقامت موفقویلا ارمغانخلاصه نظرات مهمانانAIحیاط پردرخت با تاب و تخت و منقل، دیوار به دیوار خونه‌ی خانواده‌ی فدایی که مهمون‌ها رو به چای آتیشی دعوت می‌کنن؛ بریونی دستپختشون رو هم سه نفر جدا توصیه کردن.هرشب از۲,۰۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۱۵ نظر)۱۰ اقامت موفقویلا استخردار آبسرد مهرانخلاصه نظرات مهمانانAIحیاطش رو به زمین‌های کشاورزی و کوه بازه و محله‌ش آروم و بی‌صداست؛ دریاچه و سوپری و نونوایی هم نزدیکه. از ۹ مهمانی که موندن، ۶ نفر امتیاز کامل دادن.هرشب از۳,۹۰۰,۰۰۰تومان
(۸ نظر)۴ اقامت موفقویلا ماریانخلاصه نظرات مهمانانAIویلا تا ساحل رودخونه راهی نیست و حیاطش دنج و دلچسبه؛ روزهای غیرتعطیل حسابی آرومه. فعلاً ۴ نفر نظر دادن و همه راضی بودن.هرشب از۲,۹۸۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۵ نظر)۳ اقامت موفقویلا هرمس لانژ با بیلیاردخلاصه نظرات این اقامتگاه هنوز آماده نشده است.هرشب از۱,۴۹۹,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۱۰ نظر)۵ اقامت موفقویلا مبله الماسخلاصه نظرات این اقامتگاه هنوز آماده نشده است.هرشب از۲,۵۰۰,۰۰۰توماناگر میخواهی پیاده به پل و چایخانه برسی، دور و بر خود پل، در چمزین و دهکدهٔ گردشگری زاگرس، جا هست، ولی آخر هفته پرسروصداترین نقطهٔ منطقه همین‌جاست؛ اگر خوابت سبک است، پنجشنبه‌شب اینجا نمان. برای دو نفر با بودجهٔ کم، بوم‌گردی‌های دشتی، بالادست رود سمت هوره، اتاقی حدود یک میلیون تومان دارند. خود شهر سامان هم سوئیت و آپارتمان ۱.۴ تا ۲.۲ میلیونی دارد و نانوایی دم دست، ولی رود جلوی درش نیست.
برای جمع خانوادگی، خانه یا ویلای دوخوابه در چمزین و شوراب صغیر شبی ۱.۷ تا ۳.۵ میلیون تومان است و خانه‌باغ‌های بزرگِ کنار رود با ویو، برای ۱۶ نفر، ۸ تا ۸.۶ میلیون؛ این‌ها نرخ پایهٔ مهر ۱۴۰۵ هستند و آخر هفته بالاتر می‌روند. ویلای استخردار را آبان فقط وقتی بگیر که آب استخرش گرم شود، وگرنه پول منظره را داده‌ای. خانه‌های واقعاً لب آب همان یکی از هر ده آگهی‌اند، پس اگر حیاط رو به رود را برای آخر هفته میخواهی، یک هفته یا بیشتر زودتر ببند. دو سرِ رود را که با هم می‌سنجی، خانه‌باغ‌ها و ویلاهای کنار زایندهرود را در بریم کنار هم بگذار.
از میزبان عکسی بخواه که از حیاط رو به رود گرفته شده باشد، مخصوصاً برای همان خانه‌باغ‌های «با ویو». «ویوی رودخانه» در آگهی‌های اینجا گاهی یعنی آن‌طرف جاده یا بالای شیب، و لب رود از چند سال پیش کانتینر و کمپ سرهم‌بندی‌شده هم پیدا میشود؛ نمای بیرون خانه را هم ببین. اگر جمعتان اهل موزیک و شب‌نشینی است، بدان که یکی از مهمان‌های خانه‌های روستایی این حوالی نوشته بود که بعد از ساعت ۱۱ شب، اگر صدا بلند باشد، همسایه‌ها خودشان دم در می‌آیند و تذکر می‌دهند.
سپیدارهای سامان چهارمحال کی زرد می‌شوند؟
از اواخر مهر، و رنگ تا اواخر آبان می‌ماند؛ بهترینش هفتهٔ آخر مهر تا نیمهٔ آبان است و نیمهٔ آذر معمولاً درخت‌ها لخت شده‌اند. زردی از سپیدارها و بیدهای لب رود و باغ‌های گردو و میوه است. مهر هنوز روزهای حدود ۲۲ درجه دارد و تقریباً بی‌باران است، ولی شب‌ها به ۲ تا ۸ درجه می‌رسد. آبان روزها حدود ۱۴ درجه است و شب‌ها دور و بر صفر، با اولین یخ‌بندان‌ها و باران‌هایی که تازه از همین ماه راه میافتند.
سامان حدود ۱۹۶۰ متر ارتفاع دارد و این را بعد از غروب حس می‌کنی: حیاط‌های کنار آب زود نمناک و سرد می‌شوند و شب آبان را توی خانه می‌گذرانی، نه کنار رود. برای همین پیش از رزرو بپرس خانه با چه گرم میشود، بخاری، شومینه یا کرسی، و گرمایشش در همان قیمت شب است یا جدا حساب میشود.
پل زمانخان، صبح زود یا عصر جمعه
وسط روزِ پنجشنبه و جمعه سراغ پل نرو: شلوغ است، و روزهای تعطیل جادهٔ دسترسی‌اش قفل میشود؛ پارکینگ کم می‌آید، سرویس‌های بهداشتی کم و کثیف‌اند و دود کباب و زباله لب آب زیاد است. ورودش مجانی است و کنار پل چایخانه هست.
خود پل صفوی است: دو دهانهٔ آجری روی صخره‌های طبیعیِ کف رود، که پاییز با آب کم بیشتر پیدایند. همین پل دلیل اصلی من است که شب را این حوالی بمانم. صبح زود، پیش از این‌که پارکینگ پر شود، زیر دهانه‌ها جز صدای آب چیزی نیست؛ عصر جمعه هم، که جمعیت راه افتاد و جاده باز شد، پل دوباره خلوت میشود. برای عکس شب، از میزبان بپرس چراغ‌های پل هنوز روشن میشود یا نه.
از باغ بهادران تا پل، از جادهٔ کنار رود
اگر از اصفهان می‌آیی و عجله نداری، در باغ بهادران از جادهٔ اصلی جدا شو و جادهٔ باریک آسفالتهٔ کنار رود را بالا برو. حدود ۵۰ کیلومتر روستا به روستا همراه آب می‌آیی تا به چم‌ها و پل زمانخان برسی. کُند است، ولی به نظر من پاییزی‌ترین راهِ رسیدن به سامان همین است. پارک ساحلی باغ بهادران سر همین راه است، برای پیک‌نیک و قدم زدن کنار آب.
بالادست سامان، روستای هوره ۱۷ کیلومتر و حدود ۲۰ دقیقه آنطرفتر لب رود است. سوغات سامان گردو و بادام و عسل است. اگر روز سومی داری، کوهرنگ از راه شهرکرد حدود دو ساعت راه است، سمت سرچشمه‌های همین رود؛ برای آن سفر، کوهرنگ و چلگرد و چشمه‌هایش را بخوان.
سوالات متداول
رفتینگ سامان چند است و از کجا شروع میشود؟
مسیرها از کیلومتر یک جادهٔ پل زمانخان راه میافتند. در نرخنامهٔ فصل ۱۴۰۵ یکی از اپراتورها، مسیر ۹ کیلومتری حدود دو ساعت است و نفری ۷۵۰ هزار تومان، ۱۲ کیلومتری ۹۵۰ هزار و ۱۸ کیلومتری، حدود سه ساعت و نیم، ۱.۲ میلیون. فصلش بهار و تابستان است؛ برای مهر و آبان اول تماس بگیر، چون به احتمال زیاد تعطیل است.
سامان هتل دارد؟
هتل درستوحسابی در سامان پیدا نکردم؛ جای خواب اینجا خانهباغ، ویلا، سوئیت و آپارتمان و اتاق بومگردی است. اگر حتماً هتل میخواهی، شهرکرد ۲۰ تا ۲۵ دقیقه آنطرفتر است.
زایندهرود اصفهان پاییز دوباره باز میشود؟
به باران و تصمیم کارگروه کمآبی بستگی دارد. سالهای قبل، بازگشایی پاییزی اگر بوده، رهاسازی کوتاهی برای کشاورزی در آذر بوده؛ ۱۴۰۳ در دو نوبت، هرکدام حدود یک هفته تا ده روز. سامان برای آب داشتن منتظر این تصمیم نمیماند. خبرش را با جستوجوی «خروجی سد زاینده رود» در خبرگزاریها دنبال کن.
سد زایندهرود در چادگان از سامان چقدر راه است؟
حدود ۸۴ کیلومتر و یک ساعت و نیم. همان آبی که از زیر پل زمانخان می‌گذرد از این مخزن می‌آید، و شهریور ۱۴۰۵ مخزن حدود یک‌پنجم پر بود؛ انتظار دریاچهٔ لبالب نداشته باش.
عکس: Mhsheikholeslami، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0
