در برنامهٔ مهر رجا، تنها قطاری که روز به ساری می‌رود ۶:۵۰ صبح از تهران راه میافتد، گردنهٔ گدوک و پل ورسک و جنگل‌های سوادکوه را در روشنایی رد میکند و ۱۴:۴۵ ساری است؛ برگشتش ۱۷:۵۰ حرکت میکند و همان کوه‌ها را در تاریکی می‌گذراند. زاگرس را هم قطار اهواز شب رد میکند و قطار محلی دورود به اندیمشک روز. پس در سفر با قطار به شمال، این قطار را برای رفتن نگه دار؛ برگشت با آن یعنی ۱:۴۵ بامداد در تهران.
از جدول مهر رجا، معتبر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵؛ قیمت‌ها سقف نرخ هر نفرند:
- تهران به ساری، ۶:۵۰ تا ۱۴:۴۵، کوه در روز، ۴۸۰ هزار تومان
- ساری به تهران، ۱۷:۵۰ تا ۱:۴۵ بامداد، کوه در تاریکی
- دورود به اندیمشک با قطار محلی، ۶:۰۰ تا ۱۱:۱۰، زاگرس در روز
- تهران به اهواز، ۱۴:۳۵ تا ۶:۰۵، زاگرس در شب، ۱.۱۶ میلیون
- تهران به مشهد با «پردیس»، ۷:۲۵ تا ۱۶:۱۰، همه در روز، ۱.۵۲ میلیون
- تهران به یزد با «صبا»، ۵:۵۰ تا ۱۳:۰۰، کویر در روز، ۱.۰۹ میلیون
سهخط طلا و پل ورسک در روشنایی صبح
قطار از گرمسار و بنکوه می‌گذرد و تا فیروزکوه چیز زیادی از دست نمی‌دهی؛ کتاب و خوراکی بچهها مال همین تکه است. بعدش ریل تا نزدیک گردنهٔ گدوک بالا می‌رود، حدود ۲۱۰۰ متر و بلندترین نقطهٔ خط شمال، و وارد تونل گدوک می‌شود: ۲۸۸۷ متر، حدود سه دقیقه و بیست ثانیه تاریکی.
بیرون تونل قشنگ‌ترین تکه است. قطار باید تا ورسک حدود ۶۰۰ متر پایین بیاید، در فاصلهٔ هوایی کمتر از ۸ کیلومتر، پس سه بار دور کوه می‌پیچد و یک دامنه را از سه ارتفاع می‌بینی؛ اسم این تکه «سهخط طلا» است. بعد پل ورسک می‌آید، ۱۱۰ متر بالای کف دره، و از پل سفید به بعد درهٔ جنگلی تالار تا زیرآب و شیرگاه. سر جای نشستن حرص نخور: کوپه‌ها راهرو دارند و پنجرهٔ راهرو رو به طرف دیگر قطار است. در واگن‌های قدیمی‌تر پنجره پایین می‌آید؛ پیش از هر تونل دست و گوشی بچهها را تو بیاور.
رنگ جنگل‌های سوادکوه معمولاً آبان به اوج می‌رسد. غروب نیمهٔ آبانِ ساری حدود ساعت ۱۷ است، پس اگر ساعت قطار عوض نشود، آن موقع هم کل راه را در روشنایی می‌روی؛ برنامهٔ آبان را پیش از خرید در raja.ir ببین.
عیبش کندی است: هشت ساعت، وقتی ماشین از جادهٔ فیروزکوه حدود چهار ساعته می‌رسد. با بچه، برگشت را روز و از جاده بچین.
اتاقی که با ساعت قطار ساری جور باشد
بی‌ماشین، شب را در خود ساری بمان، دور میدان ساعت و بازار، جایی که شام و نان صبح را پیاده برسی. قطار ۱۴:۴۵ می‌رسد و ایستگاه، سر میدان راهآهن ته بلوار ارتش، تا میدان ساعت در خط مستقیم حدود یک‌ونیم کیلومتر است؛ یک کورس کوتاه تاکسی. از میزبان بپرس ساعت سه‌ونیم کلید را می‌دهد یا نه، و اگر روز آخر با قطار ۱۷:۵۰ برمی‌گردی، تخلیهٔ دیرتر بخواه. برای دو نفر، سوئیت یا آپارتمان کوچکِ داخل شهر اوایل مهر شبی حدود ۷۰۰ هزار تا یک میلیون تومان است.
بلیتی که دستت است، شب اول را هم معلوم کرده؛ سوئیت‌ها و آپارتمان‌های ساری در بریم را برای همان روزی بگرد که قطار می‌رسد. برای خانواده یا جمع چندنفره، آپارتمان دربست جادارتر است و گران‌تر، اوایل مهر شبی حدود ۱.۴ تا ۳ میلیون تومان؛ این‌هایی که در بریم می‌بینی همه در خود ساری نیستند.
سوئیت‌ها و آپارتمان‌های شهری
بریم
رزرو آنی(۲۸ نظر)۲۷ اقامت موفقآپارتمان جهان نما (1)خلاصه نظرات مهمانانAIخونه از عکساش پرنورتر و دلبازتره و تمیزیش تو بیشتر نظرها تکرار شده؛ پارکینگ نداره ولی شب‌ها می‌شه از پارکینگ رستوران روبه‌رو استفاده کرد و دو نفر از سروصدای بلوار گفتن.هرشب از۲,۹۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۵ نظر)۴ اقامت موفقآپارتمان رضایی (3)خلاصه نظرات مهمانانAIتا شامپوی حموم و دمپایی بچه تو سرویس هم حواسشون بوده؛ آپارتمانش وسط شهر و دم‌دست. فقط ساختمون شلوغه و یکی از ۴ مهمون سر پارکینگ به مشکل خورده.هرشب از۳,۰۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۲۰ نظر)۱۷ اقامت موفقآپارتمان طالبی (2)خلاصه نظرات مهمانانAIواحد از چهار طرف پنجره و نور داره، دو تراس و جای پارک دو ماشین؛ ساحل فرح‌آباد و نونوایی هم ۴-۵ دقیقه با ماشین. دو نفر گفتن آشپزخونه و سرویس بهداشتی می‌تونست تمیزتر باشه.هرشب از۱,۷۰۰,۰۰۰تومان
رزرو آنی(۳۴ نظر)۲۱ اقامت موفقآپارتمان مبله لوکس پدرخلاصه نظرات مهمانانAIآقای زارع و خانواده‌اش جوری میزبانی می‌کنن که یکی از مهمون‌ها نوشته حس خونه‌ی پدر و مادرش رو داشته؛ خود خونه هم تمیز و دنجه و نونوایی و سوپر و قصابی چند قدمیشه.هرشب از۱,۴۰۰,۰۰۰توماننشانی هرکدام را اول روی نقشه ببین. قائمشهر یک ایستگاه پیش از ساری است و بعضی سایت‌ها خانه‌هایش را به اسم ساری فهرست می‌کنند؛ اگر اتاقت آن‌جاست، همانجا پیاده شو. بهشهر از همه ارزان‌تر درمی‌آید، ولی آن طرف ساری است و بعد از قطار تهران، قطار محلیِ ساری به گرگان را هم باید سوار شوی. فرح‌آباد نزدیک دریاست و بی‌ماشین به کارت نمی‌آید؛ مهمان‌هایش حتی راه خانه تا ساحل را با ماشین حساب کرده‌اند، چهار پنج دقیقه.
کمیابِ این سفر اتاق نیست، صندلی قطار است، روزی یک قطار. ساری شهر است نه ییلاق و وسط هفته معمولاً جا پیدا می‌شود. اگر هم خودِ جنگل را می‌خواهی نه شهر را، در پل سفید، زیرآب یا شیرگاه پیاده شو؛ دور سوادکوه چند بوم‌گردی هست، فقط پیش از رزرو بپرس از ایستگاه چطور به آن‌جا برسی.
قطار محلی دورود به اندیمشک و آبشار بیشه
درهٔ زاگرس را قطار محلی دورود–اندیمشک در روز نشان می‌دهد، هر روز دو بار در هر جهت، با ایستگاه‌هایی مثل تنگ پنج و تنگ هفت و بیشه. پاییز هم فصل بیشه است، با رنگ درخت‌ها و آبِ آبشار.
برای بیشه، شب قبل را دورود بخواب و اتاقش را پیش از راه افتادن قطعی کن. قطار ۶ صبح دورود ۴۴ دقیقه بعد بیشه است و آبشار ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیاده از سکو. با بچهٔ کوچک، سه ساعت تا قطار ۹:۵۳ بس است؛ وگرنه تا قطار ۱۷:۵۴ حدود یازده ساعت وقت داری، که دمِ غروب برمی‌گردد و نیمهٔ آبان بعد از آن، پس لباس گرم بردار.
کل دره را می‌خواهی؟ همان قطار صبح را تا اندیمشک برو، ۱۱:۱۰ می‌رسی، و با قطار ۱۳:۲۵ همان راه را برگرد؛ ۱۸:۳۰ دوباره دورودی.
این برنامه هم تا ۳۰ مهر است و قطار محلی گاهی یک روزه لغو می‌شود؛ روز قبل، اطلاعیهٔ قطارهای حومه‌ای جنوب را در سایت راهآهن ببین.
مشهد و یزد با قطارِ روز
بیشتر قطارهای مشهد شب‌رو هستند و از دو قطار روزش، «صبا»ی ۹:۲۰ با ۷۶۰ هزار ارزان‌تر است. با بچهٔ کوچک، من «آهو»ی چهارتخته را به دوازده ساعت و نیم صندلی ترجیح می‌دهم: ۲۲:۰۵ راه میافتد، ۸:۲۰ صبح مشهد است و حدود یک و نیم میلیون. ایستگاه تا حرم در خط مستقیم حدود دو کیلومتر است و سوئیت یا آپارتمان نزدیک حرم برای ۳ تا ۶ نفر شبی ۱.۳ تا ۳.۳ میلیون تومان.
یزد را با قطار صبح برو؛ کویر را روز می‌بینی و عصر در کوچه‌ها هستی. ایستگاه یزد حدود ۴ کیلومتر با امیرچخماق فاصله دارد، پس اتاق را در بافت قدیم بگیر و تا آن‌جا با تاکسی برو؛ خانه‌های سنتی و بوم‌گردی‌های فهادان شبی حدود ۹۳۰ هزار تا ۱.۴ میلیون تومان‌اند. قطارهای کرمان بیشتر شب‌رو هستند.
سفر با قطار کجا از اتوبوس و هواپیما می‌برد؟
تا مشهد، تقریباً همیشه. میانگین بلیت هواپیمای تهران–مشهد اول مهر ۱۱ میلیون و ۲۸۰ هزار تومان بود و ۶ مهر ۶ میلیون و ۹۳۰ هزار؛ اتوبوس ۸۲۰ هزار تا حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار است و قطار از ۷۶۰ هزار. برای چهار بزرگسال، حتی با میانگین ۶ مهر، قطار حدود ۲۵ میلیون تومان کمتر درمی‌آید، بیشتر از خرج یک هفته سوئیت نزدیک حرم.
حساب ساری فرق دارد. قطار ۴۸۰ هزار است و اتوبوس ۶۵۵ هزار، ولی قطار دو برابر ماشین طول می‌کشد. اگر دونفره می‌روی و فقط یک آخر هفته داری، با ماشین برو و قبلش نکات رانندگی و توقف در سفر جاده‌ای را بخوان. قطار مال وقتی است که خودِ راه جزو سفر است، یا بچهها در ماشین بند نمی‌شوند؛ در کوپه می‌شود راه رفت و بچهٔ خسته روی تخت خودش می‌خوابد.
من پولی را که قطار نگه می‌دارد خرج یک شب بیشتر ماندن می‌کنم؛ برای تقسیم بقیهٔ خرج، بودجه‌بندی سفر را ببین.
بلیت قطار آبان کِی فروش می‌رود؟
چند روز پیش از اول آبان، به احتمال زیاد روز شنبه. بلیت ماه به ماه پیش‌فروش می‌شود: فروش مهر ۱۴۰۵ شنبه ۲۸ شهریور باز شد و از ۸:۳۰ تا ۱۱ فقط اینترنتی بود، آبانِ پارسال هم شنبه ۲۶ مهر. تاریخ امسال تا اوایل مهر اعلام نشده بود، پس از هفتهٔ آخر مهر «پیش فروش بلیت قطار آبان ۱۴۰۵» را جست‌وجو کن و برای پنجشنبه‌ها همان ۸:۳۰ پای سایت باش.
بلیت را از raja.ir، تلفن ۱۵۳۹ یا سایت‌های مجاز فروش بلیت بخر. خریدن زود ریسک زیادی ندارد: تا ظهر روز قبل از حرکت ۹۰ درصد پول برمی‌گردد، بعد از آن تا سه ساعت مانده به حرکت ۷۰ درصد، در سه ساعت آخر ۵۰ درصد و بعد از حرکت هیچ. قیمت‌های این نوشته سقف نرخ مهر است؛ شرکت‌ها ۴۰ درصد افزایش دیگر هم خواسته‌اند که تا ۵ مهر تصویب نشده بود.
کوپهٔ دربست و بلیت نیم‌بهای بچهها
در قطار ساری انتخابی نداری: جدول رجا فقط شش‌تختهٔ «پارسی» را دارد و اگر شش نفر نیستید، با غریبه‌ها هم‌کوپه‌ای، مگر کوپه را دربست بگیری. دربست را اینترنتی می‌شود رزرو کرد و پول تخت‌های خالی را می‌دهی، منهای هزینهٔ خدمات ایستگاه و پذیرایی. کوپه را خانوادگی، ویژهٔ خواهران یا ویژهٔ برادران هم می‌فروشند؛ موقع خرید همین گزینه را درست بزن.
مسیرهای دیگر حق انتخاب دارند: شش‌تخته‌های سه‌ستاره حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد قیمت چهارتختهٔ چهارستاره‌اند و پنج‌ستاره‌ها حدود دو برابر آن. برای خانوادهٔ چهارنفره، چهارتختهٔ دربست معمولاً از شش‌تختهٔ دربست ارزان‌تر درمی‌آید، چون پول دو تخت خالی را نمی‌دهی.
بچه‌های ۲ تا ۱۲ سال بلیت «نیم‌بها» می‌گیرند که در عمل کمی بیشتر از نصف است. بچهٔ زیر دو سال ۱۰ درصد کرایه را می‌دهد، که سهم بیمه است، و تخت ندارد؛ برای تخت جدا باید بلیت کودک بخری. بعضی مسافرها از واگن‌های کهنه و کثیف گله کرده‌اند، حتی در قطار چهارستاره؛ یک ملحفهٔ نازک و دستمال مرطوب توی ساک بگذار.
سوالات متداول
قطار گردشگری شیرگاه این پاییز حرکت میکند؟
گاهبهگاه. از ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ دوباره راه افتاده ولی تاریخ ثابت ندارد. یک آژانس برای پنجشنبه ۹ مهر، از ۶:۱۵ صبح تا نیمهشب و با سه وعده غذا، نفری ۳ میلیون و ۶۲۰ هزار تومان گرفت؛ قطار در ایستگاه قدیمی بنکوه، بازار روستای شوراب، ورسک و سهخط طلا و جنگل شیرگاه هر بار ۲۰ تا ۶۰ دقیقه میایستد. تاریخ بعدی را در صفحهٔ قطار گردشگری فدک و خبرهای گردشگری رجا دنبال کن. قطار گردشگری رشت هم مرداد امسال در حرکت بود؛ ساعتش را پیش از خرید ببین.
قطار تهران به گرگان روز هم حرکت میکند؟
نه. ۱۹:۲۵ از تهران راه میافتد و ۶:۵۰ صبح گرگان است و برگشتش هم شبانه است، پس کوهستان را هر دو طرف در تاریکی رد میکند. در عوض کوپهٔ چهارتخته دارد، که قطار ساری ندارد، با سقف قیمت ۶۱۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰ هزار تومان.
ماشین را هم می‌شود با قطار برد؟
در مسیرهای تهران به مشهد، یزد، کرمان، اهواز، شیراز و تبریز بله. سقف نرخ مهر ۱۴۰۵ از ۲ میلیون و ۴۸۰ هزار تومان تا یزد شروع می‌شود و تا شیراز به ۴ میلیون و ۳۶۰ هزار می‌رسد. برای ساری و گرگان این خدمت نیست.
اگر قطار تأخیر داشت، پول برمی‌گردد؟
اگر بیش از یک ساعت دیرتر از مبدأ راه بیفتد، پیش از حرکت کنسل کن تا کل پول برگردد. قطارهای عادی و محلی و حومه‌ای، و تأخیرِ بلایای طبیعی، خسارت ندارند. اگر بعد از قطار اتوبوس یا پرواز داری، دست‌کم چهار ساعت فاصله بگذار تا بلیت بعدی‌ات جبران شود.
برای سفر با قطار چه مدارکی لازم است؟
کارت ملی یا شناسنامهٔ معتبر برای همه، بچهها هم. بلیت الکترونیکی روی گوشی کافی است. ۳۰ تا ۶۰ دقیقه زودتر برس؛ ایستگاه تهران سر میدان راهآهن است و خط ۳ مترو همانجا ایستگاه دارد.
عکس: Kabelleger / David Gubler، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY-SA 4.0
