برای یک سفر یک‌روزهٔ پاییزی اطراف تهران شش مسیر در یک روز جا می‌شوند: فشم و اوشان، دیزین، جادهٔ چالوس تا ولی‌آباد، هراز و آب‌اسک، طالقان، و اگر صبح زود راه بیفتی فیروزکوه تا پل ورسک؛ نزدیک‌ترینشان فشم است، حدود ۵۰ کیلومتر و یک ساعت راه. رنگ پاییز این دور و بر معمولاً از اواسط مهر تا اواسط آبان است و درهٔ کرج و طالقان گاهی تا نیمهٔ دوم آبان هم رنگ دارند. الموت و مرنجاب هرکدام هشت تا یازده ساعت رانندگی می‌خواهند؛ من آن دوتا را فقط با یک شب ماندن می‌روم.
هشت سفر یک‌روزهٔ پاییزی اطراف تهران، به ترتیب فاصله
فاصله‌ها از مرکز تهران است و زمان‌ها بی‌ترافیک. بنزین را با مصرف کارخانه‌ای پژو ۲۰۶ و نرخ اولِ سهمیه حساب کرده‌ام؛ کوه و ترافیک مصرف را بالا می‌برد، پس این کفِ خرج است.
| مسیر | یک‌طرفه | رانندگی رفت‌وبرگشت | خرج راه، رفت‌وبرگشت (تومان) | با بچهٔ کوچک |
|---|---|---|---|---|
| فشم و اوشان | ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر | حدود ۲ ساعت | بنزین حدود ۱۰ هزار | راحت‌ترین |
| دیزین، از شمشک | حدود ۷۰ کیلومتر | حدود ۳ ساعت | بنزین حدود ۱۳ هزار | سرد؛ لباس گرم ببر |
| جادهٔ چالوس تا ولی‌آباد | حدود ۸۴ کیلومتر از آزادراه | حدود ۳ ساعت از آزادراه؛ با جادهٔ قدیم بیشتر | بنزین حدود ۱۶ هزار + عوارض آزادراه تا ۶۵۰ هزار (جادهٔ قدیم رایگان) | جادهٔ قدیم پرپیچ است |
| هراز و آب‌اسک | ۹۰ تا ۹۵ کیلومتر | حدود ۳ ساعت | بنزین حدود ۱۸ هزار | آبگرم داغ؛ مراقب باش |
| طالقان | ۱۱۵ تا ۱۲۰ کیلومتر، سد حدود ۱۴۰ | ۳ و نیم تا ۴ ساعت، با راه جایگزین بیشتر | بنزین ۲۳ تا ۲۷ هزار + عوارض کرج–قزوین | جای بازی دارد، سرویس ندارد |
| فیروزکوه و پل ورسک | ۱۳۸ و ۱۶۸ کیلومتر | ۵ تا ۶ ساعت تا ورسک | بنزین حدود ۳۴ هزار | با یک شب ماندن |
| قلعهٔ الموت | ۲۴۰ تا ۲۵۰ کیلومتر | ۸ تا ۱۰ ساعت | بنزین حدود ۴۷ هزار + عوارض کرج–قزوین | ۴۵ دقیقه پلهٔ تند |
| کویر مرنجاب | حدود ۲۹۰ کیلومتر | ۹ تا ۱۱ ساعت | بنزین حدود ۵۶ هزار + ورودی ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار | سخت‌ترین؛ خاکی و بی‌آنتن |
فشم و اوشان
با بچهٔ کوچک یا نصف روز وقت، همین‌جا را برو. از بزرگراه باقری وارد جادهٔ لشگرک می‌شوی و اوشان کمی قبل از فشم سر همین جاده است، با باغ‌های میوه و باغ‌رستوران‌هایی که پله‌پله کنار جاجرود چیده شده‌اند.
راه دوم فشم، از طلو، تابلوی درستی ندارد؛ شب سراغش نرو. برای دره‌های نزدیک‌تری که این‌جا جا نشدند، ییلاقات نزدیک تهران را ببین.
دیزین، بیرون از فصل اسکی
مهر و آبان دیزین بین دو فصل است و برنامهٔ پاییزی‌ای برای تله‌کابین و بالابرها اعلام نشده؛ برای جاده و منظره برو، نه به امید سوار شدن. از شمشک بالا می‌روی، یا از گچسر روی جادهٔ چالوس ۱۳ کیلومتر. پای پیست ۲۶۵۰ متر است و بعد از برف سنگین راه شمشک به دیزین را به‌خاطر بهمن می‌بندند.
جادهٔ چالوس تا ولی‌آباد
رنگِ این مسیر در درهٔ رود کرج است، حوالی پورکان و آدران بعد از کرج، و معمولاً تا آبان می‌ماند. مسیر آزادراه جداست: با تونل البرز از زیر کوه به پل زنگوله می‌رسد و همان‌جا به جادهٔ قدیم وصل می‌شود.
حساب من برای یک روز: بالا رفتن از کرج و جادهٔ قدیم، پایین آمدن از آزادراه. رنگ را صبح می‌بینی و عوارض را یک بار می‌دهی، پنجشنبه و جمعه ۳۲۵ هزار به‌جای حدود ۶۵۰. در عوض بالا رفتنش تقریباً دو برابرِ آزادراه طول می‌کشد؛ از کرج تا ولی‌آباد ۱۰۸ کیلومتر پیچ است.
از آزادراه تا ولی‌آباد حدود ۸۴ کیلومتر و یک ساعت و نیم است، ولی صبح جمعه از پل زنگوله تا ولی‌آباد رو به شمال صف می‌بندد، چون آزادراه همان‌جا تمام می‌شود.
هراز، آب‌اسک و آبگرم رینه
در سرمای پاییز این مسیر از همه بیشتر می‌چسبد، چون ته‌اش آب گرم است. آب‌اسک روستایی کنار هراز است در لاریجان آمل، ۱۷۰۰ تا ۱۸۰۰ متر بالاتر از دریا، با حدود نُه چشمهٔ معدنیِ روباز. آبگرم رینه ۱۱ کیلومتر آسفالت آن‌طرف‌تر است، با حمام و استخر عمومی، کافه و پارکینگ.
آب رینه سرِ چشمه ۶۵ تا ۷۰ درجه است؛ بچهٔ کوچک را کنارش تنها نگذار. پاییزِ هراز مه و باران زیاد دارد و روزهای شلوغ ممکن است بین پلور و پاسگاه لاریجان نوبتی یک‌طرفه شود. دمِ روستا هم ممکن است کسی از تو ورودیِ غیررسمی بخواهد.
طالقان
راهش آزادراه تهران–کرج است، بعد کرج–قزوین و جادهٔ هشتگرد–طالقان؛ روی هم ۱۱۵ تا ۱۲۰ کیلومتر و حدود یک ساعت و سه ربع. ولی این جادهٔ آخر بین شهرک طالقان و دوراهی فشند–آردهه برای تعمیرات اساسی بسته است و خبرهای ۲۶ و ۳۱ شهریور نوشته بودند «تا اطلاع ثانوی»؛ راه جایگزین، جادهٔ قدیم از زیاران، طولانی‌تر است. باز شدنش را ۱۴۱ می‌داند. اگر هنوز بسته بود، رانندگی از چهار ساعت می‌گذرد و من با بچه‌ها فشم را جایش می‌گذارم.
کنار دریاچهٔ سد نه سرویس هست نه خوراکی؛ ناهار و آب را از خانه ببر. آبشار ۵ متریِ کرکبود ۱۵ کیلومتر آن‌طرف‌تر است، با ۲۰ تا ۳۰ دقیقه راه روی زمین ناهموار، و برای کوچه‌باغ‌های زرد سری به جوستان بزن.
فیروزکوه و پل ورسک
این راه را برای پل ورسک برو، ۳۰ کیلومتر بعد از فیروزکوه، که راه‌آهن را حدود ۱۱۰ متر بالای دره رد میکند. رنگ جنگلِ این مسیر پایین‌تر است، در جوارم و دور دریاچهٔ لفور، ولی با آن‌ها یک روز کم می‌آوری؛ تقویم رنگشان را در جنگل‌های پاییزی ایران ببین.
صبح زودِ فیروزکوه یخ است: میانگین کمینهٔ دمای مهرش حدود ۲ درجه است و آبان زیر صفر.
الموت و مرنجاب را می‌شود یکروزه رفت؟
شدنی هست، ولی نمی‌ارزد. چهار تا پنج ساعت و نیم طول می‌کشد تا برسی و همین‌قدر تا برگردی، و آبان خورشید حدود پنج غروب میکند. هر دو را با یک شب ماندن برو.
قلعهٔ الموت
تا قلعه چهار تا پنج ساعت راه است؛ دو ساعت و نیمش مالِ ۱۰۵ کیلومترِ پرپیچِ بعد از قزوین. پای قلعه هم ۴۵ دقیقه پلهٔ سنگیِ تند منتظرت است. شب را معلم‌کلایه بمان، ۹ کیلومتر آن‌طرف‌تر، که بوم‌گردی دارد؛ گازرخانِ پای قلعه فقط چند سوئیت کوچک دارد و نزدیک‌ترین هتل در گرمارود است، حدود ۲۰ کیلومتر. صبح دوم هم دریاچهٔ اوان، کمی غربِ گازرخان.
کویر مرنجاب
حدود ۲۹۲ کیلومتر است: سه ساعت و نیم تا آرانوبیدگل، بعد ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر خاکیِ چاله‌دار که تا دو ساعت وقت می‌گیرد. با سواری می‌رسی، ولی تنها نرو؛ با یک ماشین دیگر برو. بعضی جاها آنتن نیست و بیرون از ردِ اصلی گم شدن آسان است، پس تکهٔ خاکی را بعد از غروب نرو.
شب ماندن در کاروانسرای صفوی، حدود ۴۰ کیلومتر داخل کویر، به‌خاطر آسمانش است؛ اتاق ساده و رستورانی کوچک دارد. وگرنه آرانوبیدگل یا کاشان بخواب. فصلش آبان و آذر است و آخر هفته‌ها پر از تور.
بچه‌ها در کدام مسیر کمتر اذیت می‌شوند؟
فشم و اوشان، بی‌برو‌برگرد: یک ساعت راه و باغ‌رستوران کنار آب، و اگر کسی بدقلقی کرد، زود خانه‌ای. بعدش طالقان، اگر راهش باز شده باشد و ناهار را خودت ببری.
قاعدهٔ من برای یکروزه با بچه این است که رانندگیِ رفت‌وبرگشتِ بیش از چهار ساعت یعنی یا شب می‌مانم یا نمی‌روم. چالوس با بچه یعنی انتخاب بین رنگ و ساعت: رنگ سرِ جادهٔ قدیم است و با آن، رفت‌وبرگشت از چهار ساعت می‌گذرد. بچه‌ای را که در ماشین حالش بد می‌شود اصلاً به چالوس نمی‌برم.
بنزینش ارزان است، عوارضش نه
از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ بنزین سه نرخ دارد: ۶۰ لیتر اول سهمیه لیتری ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر بعدی ۳۰۰۰ و کارت جایگاه ۱۰ هزار. جدول با نرخ اول است؛ با کارت جایگاه، رفت‌وبرگشت مرنجاب ۳۷۴ هزار تومان می‌شود. کارت سوخت خودت را بردار.
عوارض آزادراه تهران–شمال به روزش بستگی دارد: شنبه تا چهارشنبه عبور از کل آزادراه برای سواری حدود ۲۶۰ هزار تومان است و در تعطیلات و روزهای اوج، که پنجشنبه و جمعه هم جزوشان است، حدود ۳۶۰ هزار. روز اوج تا ولی‌آباد هر بار ۳۲۵ هزار می‌دهی و رفت‌وبرگشتش حدود ۶۵۰ هزار می‌شود، چهل برابرِ بنزین سهمیه‌ای همان سفر. پولش را بعد از سفر، الکترونیکی می‌دهی.
پس اگر مرخصیِ یک روز وسط هفته جور می‌شود، چالوس را همان روز برو. جادهٔ قدیم کرج–چالوس هم کلاً عوارض ندارد، فقط گاهی روزها برای کار روی دیواره‌های سنگی می‌بندندش و ماشین‌ها را به آزادراه می‌فرستند.
بقیهٔ مسیرها عوارض کمی دارند؛ در جدول تیر ۱۴۰۵، کرج–قزوین ۱۵ هزار تومان بود و قم–کاشان ۶۵۰۰. ما ناهار را از خانه می‌بریم و فقط چای را همان‌جا می‌خریم.
ساعت حرکت و برگشتِ یک جمعهٔ پاییزی
برای مسیرهای کوهستانی ما هفت صبح بیرون می‌زنیم و ساعت سه راه برگشت را می‌گیریم، چون غروب هر هفته زودتر می‌رسد: از ۱۷:۴۹ در ۹ مهر تا ۱۶:۵۵ در ۳۰ آبان. این‌طوری پیچ‌ها را در روشنایی پایین آمده‌ای.
جمعه‌ها ساعت ۱۴ ورودی آزادراه تهران–شمال رو به شمال بسته می‌شود و از ۱۶ تا نیمه‌شب جادهٔ چالوس فقط رو به تهران باز است. جادهٔ فشم هم از ۱۷ تا ۲۰، از پل حاجی‌آباد، فقط رو به شهر است. پلیس راه این ساعت‌ها را پنجشنبه‌ها اعلام میکند و هر هفته کمی فرق دارند؛ اطلاعیهٔ همان هفته را بخوان.
شب ماندن در دماوند برای کدام مسیر می‌ارزد؟
فقط برای فیروزکوه و پل ورسک. رفت‌وبرگشتش ۵ تا ۶ ساعت رانندگی است، بیشتر از آن چهار ساعتِ من با بچه، و دماوند درست سرِ همین راه است: پنجشنبه عصر تا آن‌جا می‌روی و جمعه صبح جلوتر از ماشین‌های تهران در جاده‌ای. برای آب‌اسک نمی‌ارزد؛ هراز پیش از دماوند، از رودهن، جدا می‌شود و آن سفر خودش حدود سه ساعت رانندگی است.
ولی شب ماندن این سفرِ ارزان را گران میکند. بنزینِ رفت‌وبرگشت تا ورسک حدود ۳۴ هزار تومان است و یک شب ویلا یا کلبه در دماوند، با قیمت‌های این روزهای بریم، حدود دو و نیم تا چهار میلیون تومان؛ در عوض آن ۵ تا ۶ ساعت رانندگی در دو روز پخش می‌شود.
برای آن یک شب خانهٔ گرم از استخر مهم‌تر است؛ دماوند برف هم می‌بیند. این‌ها جاهای خوابِ دماوند روی بریم‌اند، برای همان شبِ سرِ راهِ ورسک.
اقامتگاه‌های نزدیک تهران
بریم
(۲ نظر)۲ اقامت موفقکلبه چوبی آرامشخلاصه نظرات این اقامتگاه هنوز آماده نشده است.هرشب از۲,۵۰۰,۰۰۰تومان
(۹۹ نظر)۵۶ اقامت موفقویلا بهشت چشمه اعلاخلاصه نظرات مهمانانAIسکوت باغ و ویو کوه از تراس با تخت سنتی، و زمستون تویوب‌سواری یه قدمی ویلا؛ خیلی‌ها نوشتن مزاحم نداره و می‌تونی صدای باند رو بلند کنی. چندنفر هم گفتن رسیدگی به حیاط و حوض کم بوده.هرشب از۱,۵۰۰,۰۰۰تومان
(۱۷ نظر)۶ اقامت موفقویلا استخردار آبگرم امینخلاصه نظرات مهمانانAIشب برفی هم داخل ویلا سرد نشد و دمای آب استخر حرف نداشت؛ فقط نظر چند نفر درباره‌ی وضعیت آب و دور استخر یکسان نبوده و باربیکیو هم دو نفر رو راضی نکرده.هرشب از۴,۵۰۰,۰۰۰توماناگر دو روز وقت داری، نسخهٔ دوروزه را در سفر آخر هفته نزدیک تهران ببین، و مقصد هرجا که شد، با بریم دنبال جای خوابِ همان شب بگرد.
سوالات متداول
سفر یکروزه با قطار از تهران هم ممکن است؟
فعلاً تاریخی اعلام نشده؛ قطار گردشگری فدک فقط در روزهایی میرود که خودش اعلام میکند و تا اوایل مهر ۱۴۰۵ برای پاییز روزی نداده بود. هر بار حدود ۶:۳۰ صبح از تهران راه میافتد، در بنکوه و شوراب و ورسک و شیرگاه نگه میدارد و حدود ساعت ۲۳ برمیگردد.
قلعهٔ الموت الان باز است؟
بله. قلعه از اول آبان ۱۴۰۳ برای کاوش و پروندهٔ یونسکو بسته بود و ۲۹ فروردین ۱۴۰۵ دوباره باز شد، هر روز از ۹ تا ۱۸؛ تابستان امسال هم «قلعهٔ الموت و دژهای وابسته» ثبت جهانی شد. ساعت پاییزی و قیمت بلیت هنوز اعلام نشده؛ پیش از رفتن بپرس.
ورودی کویر مرنجاب چقدر است؟
گزارشها از ۱۰۰ هزار تا ۲۰۰ هزار تومان است و هیچکدام تازه نیست. نرخ امسال را دمِ ورودی یا از میراث فرهنگی آرانوبیدگل بپرس.
پیست دیزین کی باز می‌شود؟
فصل اسکی دیزین معمولاً از اوایل آذر تا اواخر اردیبهشت است، ولی روز شروعش به برف بستگی دارد و خودِ مجموعه هر سال اعلامش میکند.
عکس: Navid.k، ویکی‌مدیا کامانز، مجوز CC BY 2.5
